نغمه ساز
[نَ مَ / مِ] (نف مرکب) نغمه پرداز (ناظم الاطباء) : زند زردشت نغمه ساز بر او مغ چو پروانه خرقه باز بر اونظامی || خنیاگر نوازنده : صداخیز گردد به صد اهتزاز کف باده اش چون کف نغمه ساز امیرخسرو (از آنندراج).
نغمه سازی
[نَ مَ / مِ] (حامص مرکب)عمل نغمه ساز رجوع به نغمه ساز شود.
نغمه سرا
[نَ مَ / مِ سَ] (نف مرکب)آوازخوان خواننده : من که سرایندهء این نوگلم باغ ترا نغمه سرا بلبلمنظامی تو نیز باده به چنگ آر و راه صحراگیر که مرغ نغمه سرا ساز خوش نوا آوردحافظ.
نغمه سرای
[نَ مَ / مِ سَ] (نف مرکب)نغمه سرا : همه پشت پیلان پر از کوس و نای در و دشت پر بانگ نغمه سرایفردوسی مرغ زیرک نشود در چمنش نغمه سرای هر بهاری که به دنبال خزانی داردحافظ.
نغمه سرایی
[نَ مَ / مِ سَ] (حامص مرکب) عمل نغمه سرا رجوع به نغمه سرا شود.
نغمه سنج
( [نَ مَ / مِ سَ] (نف مرکب)نغمه سرا : نخلبندان حدایق اخبار و نغمه سنجان بساتین اسحار (حبیب السیر ج 3 ص 2.
نغمه سنجی
[نَ مَ / مِ سَ] (حامص مرکب) عمل نغمه سنج : صدای خندهء گل کار بلبل می کند صائب ندارد احتیاج نغمه سنجی گلستان ما صائب (از آنندراج) رجوع به نغمه سنج شود.
نغمهء عنقا
[نَ مَ / مِ یِ عَ] (اِخ) نام نوایی است از موسیقی (برهان قاطع) (آنندراج).
نغمه گر
[نَ مَ / مِ گَ] (ص مرکب) نغمه سرا نغمه پرداز نغمه طراز سراینده : بلبل نغمه گر از باغ طرب شد به سفر گوش بر نوحهء زاغان به حضر بگشائید خاقانی.
نغمه گری
[نَ مَ / مِ گَ] (حامص مرکب)عمل نغمه گر رجوع به نغمه گر شود.
نغن
[نَ غَ] (اِ) ناف (جهانگیری) (رشیدی) (از آنندراج) (از انجمن آرا ||) سوراخ ناف (برهان قاطع) (ناظم الاطباء ||) نانخواه زنیان تخمی است است که گاهی بر روی خمیر نان پاشند (از برهان قاطع) نغنخلان نغنخواد نغنخوالان نغنخوایین (ناظم الاطباء).
نغنخلان
[نَ غَ خَ] (اِ) نغن زنیان نانخواه (برهان قاطع) رجوع به نانخواه و رجوع به مدخل بعد شود.
نغنخواد
[نَ نَ خوا / خا] (اِ) نغن زنیان نانخواه (برهان قاطع) تخمی باشد که بر روی نان ریخته بپزند و در دفع برودت و نفخ بغایت مفید است : شعر مرا هرآینه از هزل چاشنی باید بجای بلبل و گشنیز نغنخواد سوزنی (از جهانگیری).
نغنخوالان
[نَ نَ خوا / خا]( 1) (اِ) نغنخواد (انجمن آرا) نانخواه نغن (برهان قاطع) : رویت مزه یافته ز خالان چون لذت نان ز نغنخوالان سلمان (از جهانگیری) ( 1) - بر وزن سمن ساقان [ نَ غَ خوا / خا ] هم گفته اند (برهان قاطع).
نغنخوایین
[نَ نَ خوا / خا]( 1) (اِ) نانخواه نغنخوالان (برهان قاطع) ( 1) - بر وزن مَلَک آیین [ نَ غَ خوا / خا ] هم آمده است که به فتح اول و ثانی باشد (برهان قاطع).
نغنغ
[نَ نَ / نُ نُ]( 1) (اِ) پیمانه و قفیزی را گویند که بدان غله پیمایند و هر نغنغی چهار خروار است (برهان قاطع) (آنندراج) تغاری یا چیزی باشد که بدان غله پیمایند یعنی کیل و آن را قفیز گویند یکی از وی چهار خروار بود( 2) به ماوراءالنهر (از...
نغنغ
[نُ نُ] (ع ص) گول سست (منتهی الارب) (آنندراج) احمق ضعیف مضطرب (اقرب الموارد ||) کُس پرگوشت اطراف (از منتهی الارب) (آنندراج) کسی که کناره های آن پرگوشت باشد (ناظم الاطباء) (از متن اللغه (||) اِ) جائی میان کام و شوارب نای گلو (منتهی الارب) (از آنندراج) (از ناظم الاطباء)...
نغ نغ
[نِ نِ] (اِ صوت) در تداول عامه، آوازهء بچه چون چیزی به سماجت خواهد بانگ مکرر کودک آهسته چون چیزی طلبد و بدو ندهند، مانند ژکیدن در بزادبرآمدگان (یادداشت مؤلف).
نغنغتان
[نَ نَ غَ] (ع اِ) دو عضله است که بر کنارهء حلقوم نهاده شده است تا بر فروبردن طعام یاری دهد (یادداشت مؤلف از بحر الجواهر).
نغ نغ کردن
[نِ نِ کَ دَ] (مص مرکب) در تداول عامه، کوتاه کوتاه و بریده بریده زاری کردن کودک آنگاه که چیزی طلبد ژکیدن (یادداشت مؤلف) - نغ نغ کردن چشم؛ ضربان عین (یادداشت مؤلف).
