ادب کردن
[اَ دَ کَ دَ] (مص مرکب)تأدیب. (تاج المصادر بیهقی). تعریک. تنبیه کردن. سیاست کردن. مؤاخذه خلاف و گناهی را :
وین دو تن دور نگردند ز بام و در ما
نکند هیچکس این بی ادبانرا ادبی.
منوچهری.
ادب آموز گرْت می باید
که زمانه ترا ادب نکند.
؟ (از مقامات حمیدی).
بی محابا همی کند چو خران
ادب...
ادب گاه
[اَ دَ] (اِ مرکب) جای ادب :
شاها نخوری بازی جاه شطرنج
مغرور نگردی بسپاه شطرنج
شاه آن باشد که در ادبگاه نیاز
از شه گفتن رمد چو شاه شطرنج.
میرزا بیدل.
ادب گرفتن
[اَ دَ گِ رِ تَ] (مص مرکب)تأدّب.
ادبه
[اَ دَ بَ] (ع ص، اِ) جِ آدِب، بمعنی بمهمانی خواننده.
ادبه
[اُ بَ] (ع اِ) شگفت. عجب. || طعام مهمانی یا کدخدائی.
ادبی
[اَ دَ بی ی] (اِخ) کوهیست نزدیک عوارض. شماخ گوید:
کانها وقد بدا عُوارضُ
و أدبیّ فی السّراب غامضُ
واللیل بین قَنوَین رابضُ
بجیره الوادی قطاً نواهضُ.
نصر گوید: أدبیّ کوهی است در دیار طی ء حذاء عوارض. و آن کوهی است سیاه رنگ در أعلی دیار طی ء و ناحیهء دار فزاره. (معجم البلدان).
ادبیات
[اَ دَ بی یا] (ع اِ) دانشهای متعلق بأدب. علوم ادبی. || آثار ادبی.
ادب یافته
[اَ دَ تَ / تِ] (ن مف مرکب)ادب گرفته. فرهخته. (لغت فرس اسدی).
ادبیر
[اِ] (از ع، اِمص، ص) (بیاء مجهول و گاه برای رعایت قافیه بیای معروف نیز خوانند). (غیاث). ممال ادبار، بمعنی منحوس، نحوست، بدبختی و غیره. رجوع به ادبار شود :
در جهان چندانکه خواهی بیشمار
نیستی و محنت و ادبیر هست.انوری.
نی پدر از نصح کنعان سیر شد
نی دمی در گوش آن ادبیر...
ادت
[] (اِخ) صنم کان فیه [ فی المولتان ]من الخشب مغشی بالسختیان الاحمر، فی عینیه یاقوتتان نفیستان و اسمه ادت باسم الشمس و کان یحج الیه من اقصی البلاد و یحمل الیه الاموال قرابین فترکه علی حاله محمد بن القاسم بن منبه علی وجه الاستصلاح حتی کسره حکم بن شیبان...
ادثار
[اِدْ دِ] (ع مص) برگزیدن مال بسیار را.
ادثر
[اَ ثَ] (ع ن تف) نعت تفضیلی از دثور. || (ص) هالک. || غافل.
ادجاء
[اِ] (ع مص) تاریک شدن شب. (تاج المصادر بیهقی). تاریک گردیدن شب.
ادجان
[اِ] (ع مص) در باران بسیار درآمدن. || ادجان مطر؛ پیوسته باریدن آن. پیوسته باران باریدن. (تاج المصادر بیهقی). || ادجان سماء؛ پیوسته باریدن و ابرناک گردیدن هوا. || ادجان یوم؛ ابرناک گردیدن روز. || ادجان بمکان؛ مقیم گردیدن در جائی. ایستادن. مقام کردن بجای. (تاج المصادر بیهقی). || ادجان...
ادجان
[اَ] (ع ص، اِ) جِ دَجن. بارانهای بسیار.
ادجفیلد
[اِ جِ](1) (اِخ) مقاطعهء غربی کارولین جنوبی که نهر ساوانا آنرا از ژورژی جدا میکند و حد شمالی آن سالوداست. مساحت آن 1540 میل مربع است و سکنهء آن نزدیک 50 هزار تن باشد با اراضی پرحاصل و در آن ذرت و پنبه بسیار بعمل آرند و مواشی بسیار در...
ادجکوم
[اِ] (اِخ) ناحیتی در شمال شرقی کارولین شمالی. مساحت آن در حدود 600 میل مربع. زمین آن حاصلخیز و دارای بیشه های صنوبر است و از آنها قطران بسیار استخراج شود. (ضمیمهء معجم البلدان).
ادجن
[اَ جَ] (ع ص) تیره. تار. و بعیر ادجن؛ شتر تیره رنگ. و هی ای الدُجنه فی الابل اقبح السواد. شتری که بدهیئت و سیاه رنگ باشد. (آنندراج). مؤنث: دَجْناء.
ادجورث
[اِ جِ وُ] (اِخ)(1) ماریا. رمان نویس اخلاقی انگلیسی، متولد در بلاکبورتن(2) 1767م. و متوفی در 1849م. وی قصه های شیرینی برای جوانان نوشته است.
(1) - Edgeworth, Maria.
(2) - Blackbourton.
ادجورث تون
[اِ تَ] (اِخ) قریه ای است از کنت نشین دوکس از اعمال ستشوستس بر جانب شرقی جزیرهء مارش و یناردکان. دارای لنگرگاهی و مناره ایست و اکثر اهالی آن بصید ماهی اشتغال دارند. (ضمیمهء معجم البلدان).
