اداه
[اَ] (اِخ) نام کوهی. (مراصدالاطلاع).
اداهم
[اَ هِ] (ع ص، اِ) جِ اَدهم. بندها و اسبان سیاه رنگ.
اداهم
[اَ هِ] (اِخ) محلی است در شعر. (مراصدالاطلاع). و بکری گوید آن پشته هائی است سیاه رنگ در نجد یا قریب بدان. جمیل گوید:
جعلن شمالا ذاالعشیره کلها
و ذات الیمین البرق برق هجین
فلما تجاوزن الاداهم فتننی
و أسمح للبین المشت قرون.
(ضمیمهء معجم البلدان).
ادایاب
[اَ] (نف مرکب) ادافهم. رجوع به ادافهم شود.
ادب
[اَ دَ] (ع اِ) (معرب از فارسی)(1)فرهنگ. (مهذب الاسماء). پرهیخت. دانش. (غیاث اللغات). ج، آداب :
چه جوئی آن ادبی کآن ادب ندارد نام
چه گوئی آن سخنی کان سخن ندارد چم.
شاکر بخاری.
هزار گونه ادب جان ز عشق آموزد
که آن ادب نتوان یافتن بمکتبها.مولوی.
پارسا باش و نسبت از خود کن
پارسازادگی ادب نبود.قره...
ادب
[اَ دَب ب] (ع ص) مرد بسیارموی. || مردی که موی اولین و کوچک بر تن وی برآمده باشد. (منتهی الارب). || شتر بسیارموی. مؤنث: دَبّاء.
ادب
[اَ دَب ب] (ع ن تف) نعت تفضیلی از دبّ و دبیب. نرم رونده تر.
- امثال: ادبّ من ضَیْوَنٍ؛ الضیون السنّور الذکر و کان القیاس ان یقال ضین و هذا من التصحیح الشاذ و تصغیره ضیین و بعضهم یقول ضییون. قال الشاعر:
ادبّ باللیل الی جاره.
من ضیون دبّ الی فرنب.
ادبّ من...
ادب آموخته
[اَ دَ تَ / تِ] (ن مف مرکب) فرهیخته. فرهنگ یافته :
آنکه ز نخلیش خمی کمتر است
با ادب آموختگان خمتر است.
امیرخسرو دهلوی.
ادب آموز
[اَ دَ] (نف مرکب) ادیب. (نصاب). استاد. معلم:
ادیب را ادب آموز دان، ادب فرهنگ.
(نصاب).
|| شاگرد. متعلم. که ادب فراگیرد :
چشم دیوانه نگاهان ادب آموز شده ست
آن چه شرم است که با لیلی صحرائی ماست.
صائب.
ادب آموزنده
[اَ دَ زَ دَ / دِ] (نف مرکب)ادب آموز. ادیب. استاد. معلم. || شاگرد. متعلم. معنی ادب آموزنده کرد؛ ای مؤدب کرد. (مؤید الفضلاء).
ادب آوازه
[اَ دَ زَ / زِ] (ص مرکب)بلندآوازه. (مؤید الفضلاء) (برهان) (آنندراج) :
نام نظامی بسخن تازه کن
گوش فلک را ادب آوازه کن.نظامی.
و این معنی از بیت نظامی حاصل نمیشود و بر اساسی نیست.
ادباء
[اُ دَ] (ع ص، اِ) جِ ادیب. ادب دارندگان. ادب دهندگان. (غیاث اللغات) :اکناف و الطاف ایشان مقصد غرباء و ادباء اطراف شده. (ترجمهء تاریخ یمینی ص275).
ادباء
[اِ] (ع مص) اِدباءِ عَرْفَج؛ بسیار برگ آوردن شوره گیاه، چنانکه ملخ مانند گردد. (منتهی الارب).
ادباب
[اِ] (ع مص) نرم راندن. (تاج المصادر بیهقی). نرم راندن، چنانکه کودک را: اَدَبَّ الصبی. (منتهی الارب). || ادباب بلاد؛ پر کردن آنرا از عدل.
ادباب
[اَ] (ع اِ) جِ دُبّ.
ادبار
[اِ] (ع مص) پشت بدادن. (زوزنی) (تاج المصادر بیهقی). پشت دادن. (منتهی الارب). سپس رفتن. || منهزم شدن در حرب. (مؤید الفضلاء). || پشت ریش گردیدن، چنانکه در ستور. || خداوند ستور پشت ریش شدن. (تاج المصادر بیهقی). || در باد دبور درآمدن. (منتهی الارب). در باد دبور شدن. (تاج...
ادبار
[اَ] (ع اِ) جِ دُبر و دُبُر، بمعنی آینده پس و سپس و پشت و آخر هر چیز و ازپس آینده.
- ادبارالسجود؛ سنت شام : «...و سبح بحمد ربک قبل طلوع الشمس و قبل الغروب و من اللیل فسبحه و ادبارالسجود». (قرآن 50/39 و 40)؛ و تسبیح کن بحمد پروردگارت...
ادباره
[اِ رَ] (ع اِ) پوستی است از گوش شتر و جز آن که ببرند و بسوی پس بیاویزند، مقابل اقباله که پوست آویخته بسوی جلو است. پاره ای پوست که از گوش درآویخته باشد. (مؤید الفضلاء) (آنندراج).
ادباس
[اِ] (ع مص) ادباس ارض؛ ظاهر کردن زمین روئیدگی را.
ادباق
[اِ] (ع مص) دوسانیدن. چسبانیدن.
اگر قافیهها بر دلات نشستهاند و نغمۀ این ابزار، لبخند به لبت نشانده... بدان که این تلاش، بیهیچ چشمداشتی رقم خورده؛ اما نسیم حمایت تو، ادامۀ راه را برای ما هموارتر خواهد کرد.
ربات قافیهیاب همصدا، ابزاری کاربردی، رایگان و سریع در زمینه ادبیات فارسی برای جستجوی قافیه در تلگرام.
با خرید نسخه اندرویدی قافیهیاب از کافهبازار یا مایکت از این پروژه ادبی حمایت کنید.
گنجور مجموعهای ارزشمند از سرودهها و سخنرانیهای شاعران پارسیگوی است که به صورت رایگان در اختیار همگان قرار گرفته است. برای مشاهده وبسایت گنجور اینجا کلیک کنید.
نرمافزار دریای سخن کتابخانهای بزرگ و ارزشمند از اشعار و سخنان شاعران گرانقدر ادب فارسی است که به حضور دوستداران شعر و ادب تقدیم میداریم.
