هفت گنج
[هَ گَ] (اِ مرکب) نام نوایی از موسیقی. (یادداشت مؤلف) :
گه نوای هفت گنج و گه نوای گنج گاو
گه نوای دیف رخش و گه نوای ارجنه.
منوچهری.
|| (اِخ) هفت گنج خسرو پرویز: دیبهء خسروی سوخته، بادآورد، افراسیاب، شادور، بزرگ خضرا، عروس. (یادداشت مؤلف).
هفت گنجینه
[هَ گَ جی نَ / نِ] (اِ مرکب)طلا و نقره و قلعی و سرب و آهن و مس و برنج. (برهان). رجوع به هفت گوهر شود. || ظاهراً پادشاهان ایران هفت گنجینه داشته اند. (آنندراج). خان آرزو در شرح اسکندرنامه نوشته که ظاهراً رسم سلاطین ایران بوده که هفت جا...
هفت گوهر
[هَ گَ / گُو هَ] (اِ مرکب)اجساد سبعه، هفت فلز. زر و سیم و قلع و مس و آهن و سرب و خارصینی. (از یادداشت مؤلف). رجوع به هفت گوهران و اَجساد شود.
هفت گوهران
[هَ گَ / گُو هَ] (اِ مرکب)هفت گوهر. هفت فلز :
این هفت گوهران گدازان را
سقراط بازبست به هفت اختر.ناصرخسرو.
رجوع به هفت فلز و هفت گوهر و اَجساد شود.
هفتگی
[هَ تَ / تِ] (ص نسبی) هفته ای یکبار. هر هفته یک مرتبه: برنامهء هفتگی، مجلهء هفتگی، مجلس هفتگی. || (اِ) وجه مختصری که هر شب جمعه پدران کودکان به مکتب دارهای قدیم میدادند. (از یادداشتهای مؤلف).
هفت گیسودار
[هَ] (اِخ) بنابر مشهور از جملهء چهل وهشت صورت فلکی قدیم هفت صورت را «هفت گیسودار» نامیده اند: عواء، ذات الکرسی، حامل رأس الغول، مسک الاعنه، مرأه المسلسله، جبار (که آن را جوزا نیز گویند) و سنبله. (از رسالهء «شمارهء هفت و هفت پیکر نظامی» تألیف معین ص30). کنایه از...
هفت لای
[هَ] (اِ مرکب) هفت پردهء چشم، چه لفظ لا به فارسی به معنی تو است. (غیاث). رجوع به هفت حجلهء نور شود.
هفت لنگ
[هَ لَ] (اِخ) از طوایف ایل بختیاری است. (از جغرافیای سیاسی کیهان ص73).
هفت لو
[هَ] (اِ مرکب) ورق بازی که دارای هفت خال باشد. (یادداشت مؤلف). در هر دست ورق چهار هفت لو وجود دارد.
هفت لوح
[هَ لَ / لُو] (اِ مرکب)هفت زمین. هفت طبقهء خاک :
نقش این هفت لوح چارسرشت
زابتدا جز یکی قلم ننبشت.نظامی.
هفتم
[هَ تُ] (عدد ترتیبی، ص نسبی) آنکه پیش از هشتم و پس از ششم قرار میگیرد. ردیف هفت از هر چیز متعدد و قابل شمارش: روز هفتم، نفر هفتم، خانهء هفتم، کلاس هفتم.
هفت مادر
[هَ دَ] (اِ مرکب) امهات سبعه. (یادداشت مؤلف). ظاهراً هفت طبقهء زمین است.
هفت مجمره
[هَ مَ مَ رَ / رِ] (اِ مرکب)کنایه از هفت آسمان باشد (برهان)، که هر کدام محل یکی از کواکب سبعه است.
هفت محراب فلک
[هَ مِ بِ فَ لَ](ترکیب اضافی، اِ مرکب) کنایه از سبعهء سیاره است که هفت کوکب باشد. (برهان).
هفت محیط
[هَ مُ] (اِ مرکب) کنایه از هفت فلک است. || هفت دریا را نیز گویند. (برهان) :
امر تو نطفه افکند بهر سه نوع تا کند
هفت محیط دایگی چاربسیط مادری.
خاقانی.
رجوع به هفت دریا شود.
هفت مدبر
[هَ مُ دَبْ بِ] (اِ مرکب) سبعهء سیاره است که آنها را در زندگی آدمی مؤثر میدانسته اند :
ای هفت مدبر که در این پرده سرایید
تا چند چو افتید دگرباره برآیید؟
ناصرخسرو.
هفت مرد
[هَ مَ] (اِخ) کنایه از اصحاب کهف است. (برهان). || (اِ مرکب) نیز به معنی آباء علوی یا سبعهء سیاره است :
ارچه نیارد برون به ز سنائی دگر
گردش این هفت مرد جنبش این چارزن.
سنائی.
رجوع به هفت مردان شود.
هفت مردان
[هَ مَ] (اِخ) به معنی هفت مرد است که کنایه از اصحاب کهف باشد. (برهان). || نیز کنایه از اخیار باشد و گویند سیصدوپنجاه وشش اند در شش مرتبه. سیصد از ایشان در یک مرتبه باشند و چهل در یک مرتبه و هفت در یک مرتبه و پنج در یک...
هفت مرکب
[هَ مَ کَ] (اِ مرکب) سبعهء سیاره :
از پشت چارلاشه فرودآمده چو عقل
بر هفت مرکبان فلک ره بریده ایم.خاقانی.
هفت مشعبد
[هَ مُ شَ بِ] (اِ مرکب) کنایه از سبعهء سیاره است :
ز سیر هفت مشعبد اسیر ششدره ام
ز دست چارمخالف بنای هشت درم.سنائی.
اگر قافیهها بر دلات نشستهاند و نغمۀ این ابزار، لبخند به لبت نشانده... بدان که این تلاش، بیهیچ چشمداشتی رقم خورده؛ اما نسیم حمایت تو، ادامۀ راه را برای ما هموارتر خواهد کرد.
ربات قافیهیاب همصدا، ابزاری کاربردی، رایگان و سریع در زمینه ادبیات فارسی برای جستجوی قافیه در تلگرام.
با خرید نسخه اندرویدی قافیهیاب از کافهبازار یا مایکت از این پروژه ادبی حمایت کنید.
گنجور مجموعهای ارزشمند از سرودهها و سخنرانیهای شاعران پارسیگوی است که به صورت رایگان در اختیار همگان قرار گرفته است. برای مشاهده وبسایت گنجور اینجا کلیک کنید.
نرمافزار دریای سخن کتابخانهای بزرگ و ارزشمند از اشعار و سخنان شاعران گرانقدر ادب فارسی است که به حضور دوستداران شعر و ادب تقدیم میداریم.
