اخترماران سالار
[اَ تَ] (اِ مرکب) از طبقاتی که در دربار ساسانیان نفوذ داشتند، ستاره شناسان [ اخترماران ] را باید شمرد که رئیس آنان اخترماران سالار لقب داشت و در ردیف دیبهران [ دبیران ] و غیب گویان قرار میگرفت. (ایران در زمان ساسانیان تألیف کریستنسن ترجمهء رشید یاسمی ص277).
اخترمه
[اَ تَ مَ / مِ] (ترکی، اِ) اسب و سلاح و بار و بنهء دشمن که بعد از هزیمت و کشته شدن از وی بدست می آید. اصلش از آختارماخ ترکی است یعنی جستجو کردن. (یادداشت لغت نامه) : متهوران شجاعت پیشه تا چهار فرسخ تعاقب نموده سر و اخترمه...
اختر نحس
[اَ تَ رِ نَ] (ترکیب وصفی)(1)مقابلِ اختر سعد.
(1) - Astre malefique.
اختر نیک
[اَ تَ رِ] (ترکیب وصفی) اختر سعد :
وگر یار باشد خداوند هور
دهد مر مرا اختر نیک زور.فردوسی.
- اختر نیک گرفتن؛ تفأل.
اختری
[اَ تَ] (ص نسبی) منسوب به اختر. || منجم. فال گیر.(1)
(1) - مؤلف آنندراج و برخی فرهنگهای دیگر این بیت فردوسی را مثال برای اختری بمعنی فال گیر و منجم آورده اند:
یکی اختری گفت از آن پس براه
کزینان ببرم سر ساوه شاه.
ولی اختر در این بیت بمعنی فال و تفأل...
اختری
[اَ تَ] (اِخ) مصطفی بن شمس الدین قره حصاری. یکی از علمای دورهء سلطان سلیمان قانونی است. مولد او قره حصار صاحب است سپس به کوتاهیه هجرت کرده و در آنجا بتدریس پاره ای علوم مشغول بود. وفات او بسال 968 ه . ق. است. در اکثر علوم خاصه در...
اختزاز
[اِ تِ] (ع مص) به تیر و نیزه دوختن. || بهم وادوختن. (زوزنی). || گرفتن یکی را از جماعتی. در جماعت آمده گرفتن از جماعت (انسان را از میان گروه مردم یا شتر را از گله) .
اختزاع
[اِ تِ] (ع مص) بریدن از قوم و جداکردن.
اختزاق
[اِ تِ] (ع مص) اختزاق سیف؛ برهنه شدن شمشیر.
اختزال
[اِ تِ] (ع مص) تنها و منفرد بودن. || انداختن. || بریدن. اقتطاع. (تاج المصادر بیهقی) (زوزنی). پاره ای از چیزی بریدن. پاره کردن. || بریده شدن. انقطاع. || انفراد. انفراد برأی. || حذف. || از میان بردن : هرآنچه در ایام هرج و مرج از دخل و خرج اندوخته...
اختزان
[اِ تِ] (ع مص) اختزان مال؛ جمع کردن آن. (منتهی الارب). چیزی در خزانه نهادن. (تاج المصادر بیهقی). مال بخزینه نهادن. || اختزان طریق؛ گرفتن نزدیک ترین راه. || اختزانِ سِرّ؛ نگاه داشتن و پنهان کردن راز.
اختسان
[اِ تَ] (اِخ) مؤلف غیاث گوید: بالکسر و تای فوقانی و سین مهمله، نام پادشاه که ممدوح خاقانی و نظامی است - انتهی. و آن مصحف اخستان است. رجوع به اخستان شود.
اختسک
[اُ خُ] (اِخ)(1) (دریای...) بحریست از اقیانوس کبیر در شمال شرقی آسیا.
(1) - Okhotsk.
اختشاب
[اِ تِ] (ع مص) اختشاب شعر؛ شعر گفتن چنانکه آید بی فکرت بسیار و تصنّع. خَشْبِ شعر.
اختشاش
[اِ تِ] (ع مص) خشاش زمین خوردن. (منتهی الارب). خوردن حشرات زمین.
اختشاع
[اِ تِ] (ع مص) خشوع. (زوزنی). فروتنی کردن. چشم فروخوابانیدن.
اختصاء
[اِ تِ] (ع مص) خویشتن را خصی کردن. (زوزنی) (تاج المصادر بیهقی). خصی کردن خود را. خایه کشیدن.
اختصار
[اِ تِ] (ع مص) کوتاه کردن سخن را. (تاج المصادر بیهقی) (زوزنی). سخن کوتاهترین گرفتن. (زوزنی). تلخیص. ایجاز. || اختصار سجده؛ خواندن سورهء سجده را و گذاشتن آیهء سجده را تا سجود واجب نیاید. || اختصار طریق؛ گرفتن نزدیک ترین راه را در رفتن. (منتهی الارب). راه کوتاه تر برفتن....
اختصاص
[اِ تِ] (ع مص) خاص کردن به. تخصیص. خاص گردانیدن بچیزی. ویژه کردن به. انفراد. اغتزاز : و اختصه بالطرایق الرضیه. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص299). || خاص گردیدن. یگانه و خاص شدن. || وابسته و خاص شدن. || تفضیل. گزیده کردن. بگزیدن. || برگزیده شدن. || دوستی و یگانگی...
اختصاصات شرعیه
[اِ تِ تِ شَ عی یَ / یِ] (ترکیب وصفی، اِ مرکب) نزد علماء اصول عبارت است از اغراض مترتبهء بر پیمانها و فسخها، مانند ملک رقبه در بیع، و ملک منفعه در اجاره، و جدائی در طلاق، چنانکه مؤلف تلویح در باب حکم بیان کرده است. (کشاف اصطلاحات الفنون).
اگر قافیهها بر دلات نشستهاند و نغمۀ این ابزار، لبخند به لبت نشانده... بدان که این تلاش، بیهیچ چشمداشتی رقم خورده؛ اما نسیم حمایت تو، ادامۀ راه را برای ما هموارتر خواهد کرد.
ربات قافیهیاب همصدا، ابزاری کاربردی، رایگان و سریع در زمینه ادبیات فارسی برای جستجوی قافیه در تلگرام.
با خرید نسخه اندرویدی قافیهیاب از کافهبازار یا مایکت از این پروژه ادبی حمایت کنید.
گنجور مجموعهای ارزشمند از سرودهها و سخنرانیهای شاعران پارسیگوی است که به صورت رایگان در اختیار همگان قرار گرفته است. برای مشاهده وبسایت گنجور اینجا کلیک کنید.
نرمافزار دریای سخن کتابخانهای بزرگ و ارزشمند از اشعار و سخنان شاعران گرانقدر ادب فارسی است که به حضور دوستداران شعر و ادب تقدیم میداریم.
