اخادید
[اَ] (ع اِ) جِ اخدود. شکافهای زمین بدرازا. || نشانه های تازیانه.
اخادید
[اَ] (اِخ) نام منزل سوم از واسط براه مکه و آن دارای چاه هاست در جانب برّ و در آن قبه هاست و آب آن شیرین باشد از آنجا به لینه روند که منزل چهارم است و بین اخادید و غضاض یک روزه مسافت است. (معجم البلدان). و مشهور خادید...
اخادیر
[اَ] (ع اِ) جِ اخدار. ججِ خدر.
اخاذ
[اِ] (ع اِ) جِ اخاذه. جای فراهم آمدن آب باران. آبگیر. آبگیری که در بیابان باشد. پاره ای از آب سیل که در جائی مانده باشد. تالاب که در بیابان باشد. (غیاث). || حوض. || زمینی که شخص برای خود یا برای پادشاه جدا کند. || زمینی که امام بکسی...
اخاذ
[اَخْ خا] (ع ص) بسیار گیرنده. سخت گیرنده.
اخاذات
[اِ] (ع اِ) جِ اِخاذه.
اخاذان
[اِ] (اِخ) (تثنیه گونه ای از اخاذ) موضعی است مذکور در شعر عمروبن معدی کرب:
و یوماً ببرقاءالاخاذین لو رأی
أبی مکانی لانتهی او لجرّبا.
(ضمیمهء معجم البلدان ص162).
اخاذل
[اَ ذِ] (ع ص، اِ) جِ اخذل.
اخاذه
[اِ ذَ] (ع اِ) جای فراهم آمدن آب باران. || آبگیر. آبگیر در دشت. (مهذب الاسماء). غدیر. (نصاب). گورآب در صحرا. تالاب. || زمینی که آنرا جدا کنند برای خود. || زمینی که امام آنرا بکسی دهد و ملک کسی نباشد. ج، اخاذ، اخاذات. جج، اُخُذ.
اخاذی
[اَخْ خا] (حامص) عمل اخاذ.
اخارج
[اَ رِ] (ع اِ) جِ خراج. || (اِخ) کوهی است بنی کلاب بن ربیعه بن عامربن صعصعه را. موهوب بن رشید القریظی در مرثیهء مردی گوید:
مقیم مااقام ذری سواج
و مابقی الاخارج و البتیل.(معجم البلدان).
اخاره
[اِ رَ] (ع مص) برگردانیدن ستور از راهی که میرود براهی دیگر.
اخاریج
[اَ] (ع اِ) جِ خَرج. کذا فی منتهی الارب والصواب ججِ خرج و جِ اخراج.
اخاسف
[اَ سِ] (ع ص، اِ) زمینهای نرم. یقال: وقعوا فی اخاسف من الارض. (منتهی الارب).
اخاسی
[اَ] (ع ص، اِ) جِ خسا (برخلاف قیاس). طاق ها. تک ها.
اخاشب
[اَ شِ] (ع ص، اِ) جِ اخشب. کوههای انبوه و کوههایِ صعب العبور. (مراصد). || (اِخ) کوههای صمّان. (منتهی الارب). کوههائی است بصمّان که در قرب آنها کوه و پشته ای نیست. (معجم البلدان). || جبال مکه و جبال مِنی. || جبال سیاه نزدیک اَجَأ و بین آندو رمله ای...
اخاشف
[اَ شِ] (ع ص، اِ) زمین سخت و صلب. (منتهی الارب).
اخاضر
[اَ ضِ] (ع اِ) زر و گوشت و می.
اخاضه
[اِ ضَ] (ع مص) در آب آوردن. (تاج المصادر بیهقی).
- اخاضهء دابه؛ درآوردن ستور را بآب.
- اخاضهء قوم؛ درآمدن اسبان قوم بآب.
اخافش
[اَ فِ] (اِخ) جِ اَخفش. اخفشان. و معروف ترین اخفشان دوازده تن اند از نحات و محدثین و جز آنان.
