نفس اماره
[نَ سِ اَمْ ما رَ / رِ] (ترکیب وصفی، اِ مرکب) نفسی که میل کند به طبیعت بدنی و امر دهد به لذت و شهوات حسی و قلب را به جهت سفلی بکشاند، و آن مأوای بدی ها و منبع اخلاق ذمیه است (از تعریفات) خواهش طبیعت انسان که به...
نفس بر
[نَ فَ بُ] (نف مرکب) که نفس را قطع کند که از دشواری یا سنگینی و گرانی رونده یا برنده را به ستوه آرد: راه نفس بر بار نفس بر.
نفس برآمدن
[نَ فَ بَ مَ دَ] (مص مرکب) کنایه از مردن قطع شدنِ نفس : نفس برآمد و کام از تو برنمی آید فغان که بخت من از خواب ( درنمی آید حافظ (دیوان چ قزوینی - غنی ص 160.
نفس برآوردن
[نَ فَ بَ وَ دَ] (مص مرکب) تنفس کردن دم زدن نفس فروبرده را بیرون دادن || زیستن زندگی کردن بسر بردن : به غفلت برمیاور یک نفس را مدان غافل ز کار خویش کس رانظامی - نفسی با کسی برآوردن؛ دمی با او بسر بردن : گر درون سوخته...
نفس بستن
[نَ فَ بَ تَ] (مص مرکب)نفس گسستن قطع شدن نفس نفس فرورفته بیرون نیامدن : من کاین سخن شنیدم کردم هزار شکر و اندر برم ز گریهء شادی نفس ببست خاقانی.
نفس بهیمی
[نَ سِ بَ] (ترکیب وصفی، اِ مرکب) جان حیوان چارپایه، و مراد از این نفس اماره است (غیاث اللغات) (آنندراج) مراد قوت ( شهوانی و نفس شهوانی است (از فرهنگ علوم عقلی از مصنفات ج 1 ص 34 و اخلاق ناصری 54.
نفس پرست
[نَ پَ رَ] (نف مرکب)هوسباره شهوت باره که متابعت هوای نفس کند که مطیع نفس اماره باشد.
نفس پرستی
[نَ پَ رَ] (حامص مرکب)هوسبارگی عمل نفس پرست رجوع به نفس پرست شود : هر کسی را نتوان گفت که صاحبنظر است عشقبازی دگر و نفس پرستی دگر است سعدی.
نفس پرور
[نَ پَرْ وَ] (نف مرکب) که تسلیم هوای نفس خویشتن است : از نفس پرور هنروری نیاید و بی هنر سروری را نشاید (گلستان سعدی).
نفس پروردن
[نَ پَرْ وَ دَ] (مص مرکب) تسلیم هوای نفس شدن اطاعت نفس اماره کردن : نفس پروردن خلاف رای هر عاقل بود طفل خرما دوست دارد، صبر فرماید حکیم سعدی.
نفس پروری
[نَ پَرْ وَ] (حامص مرکب)عمل نفس پرور رجوع به نفس پرور شود : مردان به سعی و رنج بجائی رسیده اند تو بی هنر کجا رسی از نفس پروریسعدی.
نفس تازه کردن
[نَ فَ زَ / زِ کَ دَ](مص مرکب) رفع ماندگی کردن اندکی استراحت کردن نفس راست کردن نفس درست کردن دمی توقف و استراحت کردن کسی که راهی دراز آمده است یا بار سنگینی حمل کرده است و بغایت مانده و خسته است.
نفس تنگ
[نَ فَ تَ] (اِ مرکب) عبارت از زمانی که به یک چشم زدن بگذرد (آنندراج) یک لحظه یک چشم به هم زدن (ناظم الاطباء) کنایه از زمانی است که در یک چشم برهم زدگی بگذرد (برهان قاطع).
نفس تنگی
[نَ فَ تَ] (حامص مرکب)بیماری ضیق النفس (ناظم الاطباء) عسرالنفس تنگی نفس ضیق النفس (یادداشت مؤلف) آسم.
نفس حسی
[نَ سِ حِسْ سی] (ترکیب وصفی، اِ مرکب) مراد نفس حیوانی است که منشأ حس و حرکت است (فرهنگ علوم عقلی از جامع الحکمتین ص 149 و شفا ج 2 ص 635 ) : دیوی است ستمکاره نفس حسی کو مایهء جهل است و بی قراریناصرخسرو پیش کعبه نفس حسی...
نفس حیوانی
[نَ سِ حَیْ / حِیْ](ترکیب وصفی، اِ مرکب) آن کمال نخستین است جسم طبیعی آلی را از جهت ادراک جزئیات و حرکت ارادی (از تعریفات) نفس حیوانی عبارت از جوهر بخاری لطیفی است که منشأ حیات و حس و حرکت است (فرهنگ علوم عقلی از ( اسفار ج 4 ص...
نفس خای
[نَ فَ] (نف مرکب) آن که بازمی دارد و قطع می کند تنفس و تکلم را (ناظم الاطباء) نفس گسل (از آنندراج) : ز دردهای نفس خای کامران بخروشم ز غصه های جگرکاو کامیاب بگریم ظهوری (از آنندراج).
نفس خشم گیرنده
[نَ سِ خَ رَ دَ / دِ](ترکیب وصفی، اِ مرکب) قوهء غضب : نفس خشم گیرنده، با وی است نام و ننگ جستن و ستم ناکشیدن چون بر وی ظلم کنند به انتقام مشغول بودن (تاریخ بیهقی).
نفس داشتن
[نَ فَ تَ] (مص مرکب) و نفسی داشتن؛ رمقی داشتن هنوز زنده بودن : حیف بود مردن بی عاشقی تا نفسی داری و نفسی بکوشسعدی.
نفس دراز
[نَ فَ دِ] (ص مرکب) کنایه از درازنفس و پرگوی (از آنندراج) (برهان قاطع) پرگوی پرحرف (ناظم الاطباء).
اگر قافیهها بر دلات نشستهاند و نغمۀ این ابزار، لبخند به لبت نشانده... بدان که این تلاش، بیهیچ چشمداشتی رقم خورده؛ اما نسیم حمایت تو، ادامۀ راه را برای ما هموارتر خواهد کرد.
ربات قافیهیاب همصدا، ابزاری کاربردی، رایگان و سریع در زمینه ادبیات فارسی برای جستجوی قافیه در تلگرام.
با خرید نسخه اندرویدی قافیهیاب از کافهبازار یا مایکت از این پروژه ادبی حمایت کنید.
گنجور مجموعهای ارزشمند از سرودهها و سخنرانیهای شاعران پارسیگوی است که به صورت رایگان در اختیار همگان قرار گرفته است. برای مشاهده وبسایت گنجور اینجا کلیک کنید.
نرمافزار دریای سخن کتابخانهای بزرگ و ارزشمند از اشعار و سخنان شاعران گرانقدر ادب فارسی است که به حضور دوستداران شعر و ادب تقدیم میداریم.
