اخداء
[اِ] (ع مص) آهسته آهسته بر روی زمین رفتن.
اخداج
[اِ] (ع مص) ناقص شدن. || اخداج صلوه؛ ناقص گردانیدن نماز را. || اخداج ناقه؛ بچهء ناقص زادن شتر اگرچه مدتش تمام بود. (تاج المصادر). || اخداج صیفه؛ کم باران شدن تابستان. || اِخداج زَندَه؛ آتش ندادن آتش زَنه.
اخدار
[اِ] (ع مص) در زیر باران و ابر و باد درآمدن. در باران درشدن. || لازم گرفتن شیر بیشهء خود را. در بیشه شدن شیر. (زوزنی). ملازم شدن شیر و جز او در موضع خویش. (تاج المصادر بیهقی). || پنهان کردن بیشه یا درختستان شیر را. || خوابیده گردانیدن دست...
اخدار
[اَ] (ع اِ) جِ خِدر. و جِ اخدار، اخادیر است.
اخداع
[اِ] (ع مص) استوار گردانیدن چیزی را بچیزی. || برانگیختن کسی را بر مخادعه. || پنهان کردن. (تاج المصادر بیهقی). || در خزانه کردن. (آنندراج).
اخدال
[اَ] (ع ص، اِ) جِ خِدله و خَدله.
اخدام
[اِ] (ع مص) بچاکری یعنی خادمی دادن کسی را. خادم دادن. خادمی کردن کسی را. (زوزنی). || کسی را خادم کردن. کسی را فا خادمی کسی کردن. (تاج المصادر بیهقی). خدمت فرمودن کسی را. بخدمت داشتن.
اخدان
[اَ] (ع اِ) جِ خِدن، بمعنی دوست. (غیاث). و بمعنی معشوق. قوله تعالی: و لا متخذات اخدان. (قرآن 4/25).
اخدب
[اَ دَ] (ع ص) احمق و دراز شتابکار. دراز و ابله. (مهذب الاسماء). || دراز و خودسر و خودرأی. مؤنث: خَدْباء.
اخدر
[اَ دَ] (اِ) برادرزاده و خواهرزاده. (برهان قاطع). رجوع به افدر شود.
اخدر
[اَ دَ] (ع ص) شب تاریک.
اخدر
[اَ دَ] (اِخ) نام اسبی نر که اسب های اخدریه بدو منسوبست. || فحلیست که از بند رهائی یافته با ماده خران کاظمه آمیخت.
اخدری
[اَ دَ ری ی] (ع اِ) گورخر. خر وحشی. گور.
اخدری
[اَ دَ ری ی] (اِخ) سمعانی در انساب گوید: اخدری، هذا اسم یشبه النسبه و هو اسامه بن اخدری له صحبه وفد علی رسول الله صلی الله علیه و سلم مسلما، هکذا ذکره ابوحاتم البستی.
اخدریه
[اَ دَ ری یَ] (ع ص نسبی) اسبانی از نسل اخدر، فحلی معروف. خیل اخدریه از نسل اخدر، فحلی معروف است که در کاظمه با خران آمیزش کرد و این خیل از نسل اویند. (منتهی الارب). و صاحب تاج العروس گوید: و الاخدریه من الخیل منه [ الاخدر ] و...
اخدع
[اَ دَ] (ع ن تف) نعت تفضیلی از خَدع. فریبنده تر: اخدع من ضبّ. || (اِ) رگ حجامتگاه. رگ گردن. رگ پشت. رگی است در جای حجامت عنق و آن شعبه ای از ورید باشد و آن دو است و مجموع آن دو را اخدعان گویند و یقال فلان شدیدالاخدع؛...
اخدعان
[اَ دَ] (ع اِ) تثنیهء اخدع. دو اخدع. دو رگ اخدع. دو رگ اند در موضع حجامت. دو رگ بجای حجامت. (دستوراللغه). رجوع به اخدع شود.
اخدم
[اَ دَ] (ع ص) هر اسب که سپیدی ساقش کوتاه گشته گرداگرد خرده گاه وی شده باشد. (منتهی الارب) (آنندراج). اسبی که پای وی بجای خلخال سپید بود.
اخدم
[اَ دَ] (اِخ) نام قریه ای است تابع قضاء حیفاء در لواء عکا، و از آنجا تا حیفا دو ساعت و نیم راه است و در اوائل قرن 19م. در حدود صد خانوار در آنجا سکنی داشته اند. رجوع به منجم العمران فی المستدرک علی معجم البلدان ج 1 ص...
اخدود
[اُ] (ع اِ) کنده ای بدرازا. شکاف زمین. (مهذب الاسماء). گودال زمین. شکافی بدرازا در زمین و کوه. || نشانهء تازیانه. ج، اخادید. || (ص) ضربتِ اُخدود؛ آنکه در پوست شکاف آورد.
