جستجوی واژه در لغتنامه دهخدا
جستجوی معنی واژه پیش: (تعداد کل: 8)
پیش
(اِ) ضمه و تلفظ آن «اُ» باشد. ضمّ (حرکت). رفع (اِعراب). یکی از سه حرکت حروف، دو حرکت دیگر زبر یا فتح و زیر یا کسر است. نیز رجوع به تاریخ تمدن اسلام جرجی زیدان ج3 ص55 فصل تاریخ حرکات حروف شود.
- پیش دادن؛ مضموم خواندن. رجوع به پیش دادن...
- پیش دادن؛ مضموم خواندن. رجوع به پیش دادن...
پیش
(اِ) برگ درخت خرما. (جهانگیری). برگ خرما (لغت بلوچ در چاه بهار و نیک شهر). شاخ درخت خرما. (برهان) (آنندراج) (انجمن آرا). بگفتهء رشیدی لیف خرما، اما در اکثر نسخ پیشن و پیشند است. (انجمن آرا). عباب. || پیس. (برهان). خرمای ابوجهل. (برهان).
پیش
(اِ) نام هر یک از چهار دندان که دو بر بالا و دو به زیر است در پیش دهان و آنرا به تازی ثنیه و جمع آنرا ثنایا گویند.
پیش
(پسوند) مزید مؤخر امکنه: آسیاب پیش. بیه پیش و بیه پس (از کلمهء «بیا» فعل امر آمدن و «پیش»)، نام دو قسمت گیلان. رجوع به بیه پیش و بیه پس شود.
پیش
(ص) عاقل و خردمند. (برهان).
پیش
(اِ) قُبُل. مقابل پس، دُبُر. مقابل پشت. || بخش قدامی. مقابل قسمت خلفی از چیزی :
بدرد همی پیش پیراهنش
درخشان شود آتش اندر تنش.فردوسی.
عقوه، ساحه؛ پیش در. کاثبه؛ پیش شانه جای اسب. هجنع؛ موی پیش سر رفته. وصید؛ پیش آستانهء در. حوزمه؛ پیش بینی. کنثره الحمار؛ پیش بینی خر. قادمه؛ پیش...
بدرد همی پیش پیراهنش
درخشان شود آتش اندر تنش.فردوسی.
عقوه، ساحه؛ پیش در. کاثبه؛ پیش شانه جای اسب. هجنع؛ موی پیش سر رفته. وصید؛ پیش آستانهء در. حوزمه؛ پیش بینی. کنثره الحمار؛ پیش بینی خر. قادمه؛ پیش...
پیش
(اِ) ساحل. کنار :
بیامد تهمتن به توران زمین
خرامید تا پیش دریای چین.فردوسی.
ز خرگاه تا پیش دریای چین
ترا بخشم و گنج ایران زمین.فردوسی.
ز کشمیر تا پیش دریای چین
برو شهریاران کنند آفرین.فردوسی.
به گستهم نوذر سپرد آن زمین
ز قچقار تا پیش دریای چین.فردوسی.
ز هیتال تا پیش رود ترک
به بهرام بخشید و بنوشت چک.فردوسی.
یکی...
بیامد تهمتن به توران زمین
خرامید تا پیش دریای چین.فردوسی.
ز خرگاه تا پیش دریای چین
ترا بخشم و گنج ایران زمین.فردوسی.
ز کشمیر تا پیش دریای چین
برو شهریاران کنند آفرین.فردوسی.
به گستهم نوذر سپرد آن زمین
ز قچقار تا پیش دریای چین.فردوسی.
ز هیتال تا پیش رود ترک
به بهرام بخشید و بنوشت چک.فردوسی.
یکی...
پیش
(ق) جلو. نزدیک. قریب. نزدیکتر. به فاصلهء کمتر از کسی یا چیزی :
سر دست بگرفت و پیشش کشید
از آنجایگه پیش خویشش کشید.فردوسی.
گرفتند بازوش با بند تنگ
کشیدند از جای پیش نهنگ.فردوسی.
امیر فرمود، غلامان را تا پیشتر رفتند. (تاریخ بیهقی) . پیش تخت رفت و عقدی گوهر بدست امیرداد. (تاریخ بیهقی). بونصر...
سر دست بگرفت و پیشش کشید
از آنجایگه پیش خویشش کشید.فردوسی.
گرفتند بازوش با بند تنگ
کشیدند از جای پیش نهنگ.فردوسی.
امیر فرمود، غلامان را تا پیشتر رفتند. (تاریخ بیهقی) . پیش تخت رفت و عقدی گوهر بدست امیرداد. (تاریخ بیهقی). بونصر...