واترنگ

[رَ] (اِ) همان بادرنگ باشد. در فصل 27 بندهش (پارهء 23) آمده است: میوه های ماتکور (عمده) سی گونه است، ده سرتک (گونه) میوه است که اندرون و بیرون شاید خوردن چون انجیر، سیب، واترنگ و ... و اترنگ همان ترنج می باشد و اترج معرب آن است. در نامهء «خسرو کواتان وریتک» در فقرهء 45 به واترنگ و خارواترنگ (یعنی بادرنگ خاردار) برمیخوریم: «خارواترنگ که اپاک پوست خورنت». گزارندهء پهلوی اوستا (مفسر اوستا) در روزگار ساسانیان در تفسیر پارهء 28 گوید: «خوردنی ترین میوهء روی زمین چون خرما و خوشبوی ترین آنها چون به و واترنگ». در اشعار امیر پازواری که به لهجهء مازندرانی است وارنگ جار (= باذرنگزار) به کار رفته است. در افغانستان بارنگ گویند و بالنگ هم که در بسیاری از لهجه های ایران رایج است همین کلمه است.
تا چو بالنگ مربا نشوی ای نارنج
ترش و تلخِ تو شیرین نشود، رنجه مشو.
ابواسحاق.
این میوه در نزد یونانیان مدیکن ملن(1) یعنی سیب مادی (= ایرانی) و بعداً در نزد رومیان در لاتین «سیتروس مدیکا»(2) نامیده شده یعنی بادرنگ مادی (= ایرانی). در شرح اسماء العقار تألیف ابوعمران موسی بن عبیدالله اسرائیلی می نویسد: «اترج هو التفاح المائی». که شک نیست مؤلف «تفاح الماهی» گفته و بعد به دست نساخ تفاح المائی شده است. در تحفهء حکیم مؤمن آمده: بالنگ به فارسی اترج است. (از هرمزدنامهء پورداود صص 71 - 80).
(1) - Medikanmelon.
(2) - Citrus medica.