هپتال

[هِ] (اِخ) هفتال. هیتال. هیتل. هیطل. هپتالی. هفتالی. ج، هپتالان. هفتالان. هیاطله. هپتالیان. هفتالیان. در بندهشن ایرانی: هفتالان(1). به ارمنی: هپتال(2). فارسی: هیتل(3). عربی: هیطل(4). مقایسه شود با بیلی بولتن شرقی، 4 و 6 (1932)، ص946 و مابعد. نام قومی است که در زمان پیروز پادشاه ساسانی از ایالت کانسوی چین، به نواحی تخارستان که تازه کیداریان از آنجا رفته بودند، هجوم آوردند و پیروز را مغلوب و اسیر ساختند. برای اطلاع بیشتر رجوع به کلمهء هپتالیان شود. قوم هپتال را «هونهای سفید» نیز نامیده اند. اما نمیتوان حقیقهً آنها را از اقوام هون شمرد زیر به روایت پروکوپیوس این طایفه از حیث سفیدی پوست و زندگی مدنی، با اقوام هون اختلاف داشتند. و نیز بنا بر قول مارکوارت (ایرانشهر ص55 یادداشت 8) ابتدا خیونیان به اسم «هون سفید» خوانده میشدند و این عنوان بعداً به هپتالیان اطلاق شده است. چند سکه از هفتالیان در دست است که روی آن خطوطی با حروف کوشانی، که از الفبای یونانی مشتق شده، منقوش است. چند سکه هم به خط هندی معروف به براهمی(5) موجود است(6). (ایران در زمان ساسانیان، کریستنسن، ترجمهء رشید یاسمی ص316).
(1) - Heftalan بندهشن. انکلساریا، ص125، س 7 و 9.
(2) - Hep't'al.
(3) - Hetal.
(4) - Haital.
(5) - Brahmi. (6) - رجوع به یونکر (H. F. J. Junker)، خطوط مسکوکات هفتالی
(Die Hephtalitischen Muzinschriften) (گزارش آکادمی پروس 1930، ص641 و مابعد) شود.