هایدن

(اِخ)(1) فرانتس یوزف. موسیقیدان اتریشی که به سال 1732 در رورائو(2) قصبهء مرزی اتریش به دنیا آمده از کودکی به موسیقی علاقه داشت و به زودی در زمرهء آوازخوانان و نوازندگان ویلن درآمد، در کنسرتی به رهبری پرپرا(3) شرکت کرد و اصول آوازهای ایتالیایی و هارمونی را نزد وی فراگرفت. نخستین آثار هایدن از سال 1753 توسط نوازندگان دوره گرد وین اجرا شد. در سال 1758 هایدن به ریاست ارکستر کنت مورتسین(4) منصوب شد. سپس در سلک نوازندگان شاهزاده نیکلا استرهاتسی(5) درآمد و تمام عمر را در خدمت این شاهزاده و خانوادهء وی گذراند. در سال 1784 انجمن لژ المپیک(6) پاریس چند سنفونی از وی درخواست کرد و هایدن تا سال 1787 شش سنفونی برای انجمن فرستاد. هایدن پس از وفات پرنس استرهاتسی در 1790 بنا به دعوت سالمون(7) ویولونیست و رهبر ارکستر، به انگلستان مسافرت کرد و در آنجا سنفونی های بزرگ خود را بمورد اجرا گذاشت. دانشگاه اکسفورد به پاس خدمت هایدن به موسیقی، درجهء دکترای افتخاری به وی اعطا کرد و هایدن سنفونی شمارهء 92 خود را «سنفونی اکسفورد» نامید. هایدن 104 سنفونی ساخته و از این حیث شمارهء سنفونیهای هیچ آهنگ سازی به پایهء وی نمیرسد. هایدن علاوه بر سه قسمت فرم سونات، یک منوئه(8) به سنفونی افزود و به این طریق چهار قسمت برای سنفونی پیدا شد. هایدن متجاوز از بیست اپرا نوشته ولی این رشته از موسیقی وی اهمیت زیادی ندارد. وفات وی به سال 1809 م. اتفاق افتاد.
(1) - Haydn, Franz Joseph.
(2) - Rohrau.
(3) - Porpora.
(4) - Morzin.
(5) - Esterhazi.
(6) - Loge olympique.
(7) - Salomon.
(8) - Menuet.