هامانسوز

(اِ مرکب) روز چهاردهم از ماه آذار(1) که پس از آن ماه نیسان است. در این روز یهودیان صورتکها کنند به نام هامان (وزیر خشایارشا) و بر دار کشند و سپس بسوزانند و شادی کنند. رجوع به داستان هامان ذیل مدخل هامان در همین لغت نامه شود. و این روز را عید مَجَلّه(2) نیز خوانند و در این روز روزه ای است جهودان را که صوم بوری نام دارد. در نسخهء چاپی آثارالباقیه «هامان سور» آمده. جلال الدین همائی در التفهیم حاشیهء ص247 چنین نوشته است: و اینکه در نسخهء چاپی آثار الباقیه هامان سور به راء مهمله نوشته، اگرچه بی معنی نیست، اما با وجه تسمیه که از خود استاد (ابوریحان بیرونی) همه جا می شنویم و ضبطی که در همه نسخ فارسی و عربی تازه و کهنهء تفهیم می بینیم، اصل کلمهء صحیح هامان سوز است به زاء نقطه دار از مصدر سوختن و سوزانیدن نه سور به معنی جشن و شادی است. (التفهیم صص246- 247).
(1) - مقصود ماه آذار دوم است نه آذار اول که در سالهای کبیسه عبور می آید و بنابه نوشتهء ابوریحان بیرونی در آثار الباقیه، ماه آذار اول را در سنوات عبور هیچ روزه و عیدی نیست.
(2) - جهودان در عید بوری یا پوریم کتابی میخوانند که آن را به زبان عبری مغیلا میگویند و گویا کلمهء مجلهء عربی به معنی صحیفه و کراسه از همین لفظ گرفته شده است. (التفهیم، حاشیهء ص246).