نهاوند

[نَ / نِ وَ] (اِخ) شهر نهاوند در 130 هزارگزی مشرق کرمانشاه و 64 هزارگزی جنوب غربی ملایر واقع شده و مختصات جغرافیایی آن بشرح زیر است: طول 48 درجه و 22 دقیقه، عرض 34 درجه و 12 دقیقه و ارتفاع از سطح اقیانوس 1677 گز، اختلاف ساعت نهاوند با تهران 13 دقیقه و 28 ثانیه است ساختمانهای قدیمی شهر در سراشیبی تپه ای که قلعهء شهر قدیم و دژ مستحکم باستانی در روی آن بنا شده بود و اینک آثار خرابه های آن باقی است واقع شده و مانند سایر بناهای قدیمی کشور کوچه های آن تنگ و پرخم و پیچ و خانه ها کوچک و گلی است بناهای جدید در جنوب و جنوب شرقی شهر در زمین مسطح مزروعی بنا شده و مطابق اصول بهداشت بزرگ و مشجر ساخته شده اند آب شهر از چند رشته قنات و چشمه به شرح زیر تأمین میگردد: 1 - قنات قیصریه که دارای 4 سنگ آب است و از قنوات قدیمی شهر بوده در قیصریهء خرابه مظهر شده خانه های چهار باغ و راستهء میرزا آقا را مشروب مینماید 2 - قنات چشمه عبدل که دارای یک سنگ آب است در علیای محلهء سادات مظهر شده قسمتی از محلهء سادات میرزا آقایی و چهار باغ را مشروب می نماید 3 - قنات پهلوان محمدصادق که فع دارای یک سنگ آب است و قسمتی از محلهء چهارباغ را مشروب مینماید 4 - قنات گلشن در محلهء گلشن مظهر و آن محل را مشروب می نماید علاوه بر اینها چند چشمه نیز به نام چشمهء علی، دو خواهران، چاله اولاد و چشمهء ملامحمد طاهر مورد استفاده است باغهای مهم شهر نهاوند از رودخانهء گاماسیاب بوسیلهء نهر شعبانی که در 16 هزارگزی جنوب شرقی شهر منشعب شده مشروب میگردد مقدار آب نهر مذکور در بهار 120 سنگ و تابستان حداقل 60 سنگ است شهر نهاوند در سال 1317 از سیلی که از درهء بارودآب سرازیر شد خسارت زیاد دید و قریب یکهزار نفر تلفات داد نهاوند سابقهء زلزله نیز دارد، در سال 1308 زلزله ای رخ داد که چندان خسارتی وارد نشد سکنهء شهر نهاوند طبق صورت ادارهء آمار تا آخر سال 1328 بشرح زیر است: مرد 12446 ، زن 14006 ، جمع 26452 تن از بناهای قدیم شهر بنای امامزاده محمد، شیخ منصور، مسجد جمعه و حمام بازار است محصول عمدهء شهر نهاوند انواع میوه های سردسیری مخصوصاً قیسی، گردو، سیب، گلابی، انواع آلو و بادام است چوب نیز از صادرات مهم نهاوند است (از فرهنگ جغرافیائی ایران ( ج 5.