نوشهر

[نَ شَ] (اِخ) شهرستانی از استان دوم و محدود است از شمال به دریای خزر، از جنوب به خط الرأس سلسله جبال البرز، از مشرق به بخش نور شهرستان آمل، از مغرب به شهرستان تنکابن طول شهرستان در ساحل دریا در حدود 70 هزار گز است این شهرستان از حیث وضع طبیعی به دو منطقهء کوهستانی و دشت تقسیم می شود، منطقهء دشت آن در ساحل دریا واقع است و عرض آن از 3 تا 7 هزار گز است و هوای آن مرطوب و معتدل است قسمت های جنوبی و مرکزی شهرستان کوهستانی و سردسیر است سلسله جبال البرز در این شهرستان شامل 3 رشته است، نخست رشته ای که از ساحل دریا دیده میشود و پوشیده از جنگل است و موازی با ساحل دریاست و مرتفع ترین قلهء آن کوه کلارآباد و قلعهء مور واقع در جنوب صلاح الدین کلا است و دهستانهای کلاردشت، پنجک رستاق، زانوس رستاق، توابع کجور، کالج، پشت این رشته کوه واقع شده اند رشتهء دوم در جنوب دهستانهای مذکور تقریباً موازی با رشتهء اول ولی مرتفعتر از آن است و سرچشمهء اغلب رودخانه های شهرستان است و قلل مرتفع آن عبارت است از: شاه کوه در جنوب زانوس رستاق، کوه قرق در جنوب کجور، کوه سیاسنگ در جنوب کالج رشتهء سوم سلسلهء اصلی جبال البرز است و مرتفعتر از دو رشتهء دیگر است و مقسم المیاه آن حد طبیعی مازندران با شهرستان تهران است و مرتفعترین قلهء آن کوه تخت سلیمان در جنوب کلاردشت و کندوان است دهستانهای ییلاقی بخش نور بین رشتهء اول و سوم واقع است رودخانه های مهم شهرستان عبارتند از: رودخانهء سرداب رود که از کوه تخت سلیمان سرچشمه می گیرد و از کلاردشت می گذرد و در 8 هزارگزی جنوب غربی چالوس قراء دهستان قشلاق را مشروب می کند دیگر رودخانهء چالوس است که از کندوان سرچشمه می گیرد و پس از پیوستن با چند رودخانهء دیگر در پل دوآب به منج رود می پیوندد و در جنوب چالوس برخی از مزارع دهستان قشلاق و کران را آبیاری می کند رود کجور نیز از ارتفاعات جنوبی ورزان سرچشمه می گیرد و قراء صلاح الدین کلا را مشروب می کند رود کجرود نیز قراء کجرستاق و حدود المده را مشروب می کند گذشته از اینها چند رودخانهء دیگر از قبیل ماشلک، خیررود، کنس رود نیز در این شهرستان جاری است سواحل این شهرستان عمیق نیست، به طوری که تا فاصلهء یک کیلومتر عمق 5 متر تجاوز نمی کند این شهرستان مشتمل است بر 3 بخش به شرح زیر: 1 - بخش چالوس که یک دهستان و 37 / آب دریا از 1 آبادی دارد 2 - بخش کلاردشت شامل 3 دهستان و 78 آبادی 3 - بخش مرکزی که 12 دهستان و 146 آبادی دارد جمعیت ( شهرستان بالغ بر 75000 نفر است مرکز شهرستان بندر نوشهر است (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 3.