نوشدارو

(اِ مرکب) انوش دارو (از بحرالجواهر) تریاق پادزهر (جهانگیری) (غیاث اللغات) (برهان قاطع) نام معجونی است (برهان قاطع) معجونی معروف (رشیدی) (انجمن آرا) معجونی است شیرین مزه مفرح قلب و مقوی معده و دوائی است که دفع جمیع آلام و جراحتها کند (غیاث اللغات) مراد از نوشدارو دوائی است که گوشت را برویاند، چنانچه بعضی مرهم ها همین عمل را می کنند (آنندراج) معجونی که قدما می پنداشتند که بوسیلهء آن زخم های صعب العلاج را می توان معالجه کرد و مریض مشرف به موت را نجات داد (فرهنگ فارسی معین) ظاهراً معجونی که برای علاج زخمهای منکر تیغ یا تیر به زهرآب داده مؤثر و نافعش می پنداشته اند( 1) داروی بی مرگی داروی نوش داروی حیات بخش دوای مؤثر : از آن نوشدارو که در گنج توست کجا خستگان را کند تندرستفردوسی ای کسانی که ز ایام وفا می طلبید نوشداروطلب از زهرگیائید همهخاقانی به شیران مده نوشداروی معنی ز تشنه دلان ناشتائی طلب کنخاقانی بوی راحت چون توان برد از مزاج این دیار نوشدارو چون توان جست از دهان اژدها؟ خاقانی نوشدارو و مفرح که جوی فعل نکرد هم بدان آسی آسیمه نظر باز دهیدخاقانی بفرمود فرزانه را تا ز راه نهد نوشدارو در آن زخمگاهنظامی باز کرد از درخت مشتی برگ نوشداروی خستگان از مرگنظامی تا رسیدن به نوشداروی دهر خورد باید هزار شربت زهرنظامی ای گنج نوشدارو با خستگان نظر کن مرهم به دست و ما را مجروح میگذاری؟ سعدی وگر از حیاتت نمانده ست بهر چنانت کشد نوشدارو که زهرسعدی زهر از قبل تو نوشداروست فحش از دهن تو طیبات استسعدی نوشدارو که غیر دوست دهد زهر باشد به خاک ریز و مچشاوحدی بیا ای نوشداروی دل من ز تو صد تلخی دل حاصل من امیرخسرو (از انجمن آرا) کنید داخل اجزای نوشداروی من هر آن گیاه که برگش به نیشتر ماند طالب آملی || کنایه از شراب (برهان قاطع) شراب (غیاث اللغات) یکی از نامهای شراب است (از رشیدی) (انجمن آرا) (جهانگیری) به کنایه شراب را نوشداروی غم گویند که علاج زخم اندوه کند - امثال: نوشداروی پس از مرگ سهراب ؛ کاری که به تأخیر و نه به هنگام کنند لطفی که پس از رفع حاجت نمایند رجوع به داستان رستم و سهراب در شاهنامهء فردوسی شود : بعد از این لطف تو با ما به چه ماند دانی نوشدارو که پس از مرگ به سهراب دهند انوری نوشدارو چه سود خواهد داشت چو شد از ملک زندگی سهرابابن یمین وقت هر کار نگه دار که نافع نبود نوشدارو که پس از مرگ به سهراب دهند (از تاج المآثر) ( 1) - در داستان رستم و سهراب شاهنامه، رستم برای علاج زخم سهراب در حال نزع نوشدارو می طلبد و کیکاوس می اندیشد: ولیکن اگر داروی نوش من دهم زنده ماند یل پیل تن.