نوحه

[نَ / نُو حَ / حِ] (از ع، اِ) بیان مصیبت گریه کردن به آواز (غیاث اللغات) آواز ماتم شیون (آنندراج) گریه به آواز بلند زاری ناله فریاد و فغان (ناظم الاطباء) ندبه مویه مویه گری زاری بر مرده گریستن مرده را زبان گرفتن برای مرده : به نوحه درون هر زمانی به زار چنین گفت با نامور شهریارفردوسی ای پیشه کرده نوحه به درد گذشته عمر با خویشتن همیشه همیدون همی ژکی لؤلؤی فروتنی نمود و استرجاع کرد بعد از آنکه غصه و نوحه بر او مستولی شده بود (تاریخ بیهقی ص 310 ) چرخ گردون بسی برآورده ست نوحه و نوحه گر ز معدن سورناصرخسرو ای سلیمان بیار نوحهء نوح که پری از میان مردم شدخاقانی آنگه به نوحه بازپس آئید پیش حق بهر بقای شاه تضرع برآوریدخاقانی گیتی ز دست نوحه به پای اندرآمده رخنه به سقف هفت سرای اندرآمدهخاقانی ای آنانکه در صحبت من یگانه می باشید، دامن همت جمع آورید و همت برگمارید و مرا در نوحه یاری کنید و در مرثیت انبازی (ترجمهء تاریخ یمینی ص 445 ) آن نوحه گری در او اثر کرد او نیز به نوحه دیده تر کردنظامی بگریست به های های و فریاد کرد از پدرت به نوحه در یادنظامی سائلی بگذشت و گفت این گریه چیست نوحه و زاریّ تو ازبهر چیست؟مولوی || شعری که در ماتم و سوگواری با صوت حزین و ناله و زاری می خوانند (ناظم الاطباء) اعم از سوگواری برای کسی که تازه مرده یا برای امامان شیعه (فرهنگ فارسی معین) مرثیه - نوحه آراستن؛ بساط ماتم برپا کردن سوگواری کردن عزا گرفتن : چو با رستم آیم به کین خواستن بباید تو را نوحه آراستنفردوسی - نوحه داشتن؛ ماتم داشتن عزاداری کردن : می رسد فصل خزان و غم خود نیست مرا نوحه بر اهل چمن همچو صنوبر دارم سلیم (از آنندراج) - نوحه درگرفتن؛ نوحه سرائی کردن : آرزوی تو مرا نوحه گری تلقین کرد کآروزی تو کنم نوحهء تر درگیرمخاقانی - نوحه ساختن؛ نوحه سراییدن مرثیه خواندن نوحه سرائی کردن : بسازید نوحه به آواز رود به بربط همی مویه زد با سرودفردوسی - نوحه سراییدن؛ نوحه کردن نوحه خواندن نوحه خوانی کردن در عزای کسی مرثیه و نوحه خواندن : تا دمی ماند ز من نوحه گران بنشانید وارشیداه کنان نوحه سرائید همه خاقانی (دیوان چ سجادی ص 408 ) - نوحه سرودن؛ نوحه کردن (یادداشت مؤلف) - نوحه نمودن؛ نوحه کردن : با خود غزلی همی سگالید گه نوحه نمود و گاه نالیدنظامی.