نوبه

[بَ] (اِخ) ولایتی از زنگبار (برهان قاطع) ولایتی از بلاد سودان از اقلیم اول به جنوبی مصر بر کنار رود نیل، و آن واسطه است میان صعید مصر و حبشه، و در آن دیار زرافه بسیار بود که به عربی اشترگاوپلنگ را گویند و تختگاه آن ولایت را دمقله گویند و منسوب به آن ملک را نوبی خوانند (از انجمن آرا) نوبه شامل بلاد پهناوری است در جنوب مصر و مردم آنجا نصاری باشند و اول است و آن پایتخت شاه است که بر ساحل نیل واقع است (حاشیهء برهان « دمقله » بلاد ایشان پس از اسوان است و اسم شهر نوبه قاطع از معجم البلدان) نوبه یا ساحل طلا، ناحیه ای است به افریقا که شامل نیمهء شمالی سودان است و قریب 3میلیون سکنه دارد (از حاشیهء برهان چ معین) منطقه ای است در امتداد ساحل نیل، از جنوب اسوان تا دنقله در سودان، قسمتی را که در مصر، بین اسوان و وادی حلفا واقع است نوبهء سفلی و قسمت دیگر را که در سودان واقع است نوبهء علیا نامند مردم آنجا به لغت خاص خود، زبان نوبی، سخن می گویند فراعنهء مصر به خاطر تأمین راه تجارتی به سودان در این منطقه شهرها و قلعه ها و پرستشگاههای بسیار بنا کردند در نیمهء قرن چهارم م مسیحیان بر آن ناحیه تسلط یافتند از آغاز ظهور اسلام دین اسلام در نوبه رواج یافت و سرانجام با فتح دنقله به دست مسلمانان دولت مسیحیان در این منطقه منقرض گشت هم اکنون نیمی از سرزمین نوبه جزو مملکت ( مصر و نیم دیگر جزو سودان است (از الموسوعه العربیه المیسره ص 1850.