نفیر

[نَ] (اِ)( 1) کرنای کوچک (انجمن آرا) برادر کوچک کرنا را گویند (برهان قاطع) (آنندراج) کرنا (غیاث اللغات) مجازاً قسمی از کرنا که بیشتر قلندران دارند و به آن شاخ نفیر و بوق نفیر هم گویند (فرهنگ نظام) نای روئین گاودم (اوبهی) : عشق معشوقان نهان است و ستیر عشق عاشق با دو صد طبل و نفیرمولوی || نام آوازی است از دستگاه همایون (از فرهنگ نظام ||) بانگ بلند نای (ناظم الاطباء ||) فریاد (غیاث اللغات) (دهار) (برهان قاطع) (آنندراج) (ناظم الاطباء) فغان (آنندراج) ناله آواز (غیاث اللغات) (آنندراج) بانگ خروش داد آه و فغان : کار من در هجر تو دایم نفیر است و فغان شغل من در هجر تو دایم غریو است و غرنگ منجیک چنگ او در چنگ او همچون خمیده عاشقی است با زفیر و با نفیر و با غریو و با غرنگ منوچهری هر روز کلنگ با نفیر دگر است مسکین ورشان با بم و زیر دگر است منوچهری کنون رهبری کرد خواهند کوران مرا زین قبل با فغان و نفیرمناصرخسرو دهر ز عدل تو با نشاط و سرور است مال ز جود تو با نفیر و فغان است مسعودسعد خلق را بودی نفیر از ظلم پیش از عهد او عدل او آورد ظالم را به فریاد و نفیر سوزنی عارف و عامی بودند گروگیر از تو تو از آن هر دو گرو گیر به فریاد نفیر سوزنی خود پرده ام دراند و خود گویدم که هان خاقانیا خموش که جای نفیر نیست خاقانی نفیر مظلومان به آسمان رسید (ترجمهء تاریخ یمینی ص 358 ) از تحمل اتباع او نفیر از مردم برخاست (ترجمهء تاریخ یمینی ص 434 ) نفیر از جهانی که داراکش است نهان پرور و آشکاراکش استنظامی مگر دود دل من راه بستت نفیر من خسک در پا شکستتنظامی سهیل از شعر شکرگون برآورد نفیر از شعری گردون برآوردنظامی کجا زو بر تواند خورد عاشق که زو ناز است و از عاشق نفیر است عطار در شهر نفیر عورات و زفیر ایتام و تضرع مصلحان و نالهء مفسدان به آسمان می رسید (جهانگشای جوینی) بعد از نفیر و جدال و قیل و قال (جهانگشای جوینی) کز نیستان تا مرا ببریده اند از نفیرم مرد و زن نالیده اندمولوی ولی چه فایده از گردش زمانه نفیر نکرده اند شناسندگان ز حق فریادسعدی آه دردآلود سعدی گر ز گردون بگذرد در تو کافردل نگیرد ای مسلمانان نفیر سعدی صفیر بلبل شوریده و نفیر هزار برای وصل گل آمد برون ز بیت حزن حافظ || خرنا خرناسه (یادداشت مؤلف||) گریزنده نفرت کننده (غیاث اللغات) رجوع به نفیر شدن شود : گر نخواهی دوست را فردا نفیر دوستی با عاقل و با عقل گیرمولوی - به نفیر آمدن؛ به خروش آمدن خروشیدن فغان و فریاد کردن : به نفیر آید عالم هر گاه که رخ ماه بگیرد شبگیرسوزنی رخ آن ماه گرفت اینک و من به نفیر آمده ام رو به نفیرسوزنی - به نفیر آوردن؛ به فغان و خروش آوردن به فریاد آوردن : خلق را بودی نفیر از ظلم پیش از عهد او عدل او آورد ظالم را به فریاد و نفیر سوزنی - به نفیر بودن؛ خروشان و فریادکنان بودن دادخواهان و غریوان بودن : همچو مظلوم باشد از ظالم ظالم از دست عدل او به نفیرسوزنی - در نفیر؛ خروشان غریوان فریادکنان : دید پیغمبر یکی جوق اسیر که همی بردند و ایشان در نفیرمولوی - در نفیر بودن؛ در خروش و فریاد و فغان بودن : یک مریدی اندرآمد پیش پیر پیر اندر گریه بود و در نفیرمولوی - نفیر برآمدن؛ فریاد برخاستن خروش و بانگ و فغان بلند شدن : ز شهر کجاران برآمد نفیر برفتند با نیزه و گرز و تیرفردوسی - نفیر برآوردن؛ فغان کردن فریاد کردن خروشیدن غریویدن شکوه کردن : مگر دان سر خفته را از سریر که گردون گردان برآرد نفیرنظامی بحر به صد رود شد آرام گیر جوی به یک سیل برآرد نفیرنظامی خصم تنها گر برآرد صد نفیر هان و هان بی خصم قول او مگیرمولوی - نفیر برخاستن؛ نفیر برآمدن : 1) - شکل ) ( از شهر نفیر برخاست و مستغاث به آسمان رسید که اوباش شهر دست تطاول کشیده اند (ترجمهء تاریخ یمینی ص 84 شیپور)، معرب: نفیر (از حاشیهء برهان قاطع چ معین) )nafira : کردی ،« نپور » قدیم تر آن.