نسک

[نُ] (اِ) هر دفتر را نام باشد از دفاتر پازند (غیاث اللغات) قسمی باشد از بیست ویک قسم کتاب زند منسوب به زردشت که هر قسم را نسک نام نهاده و هر نسک را به اسمی موسوم ساخته بدین تفصیل: اول ایتا، دوم اهو، سیم دیر، چهارم یوا، پنجم تار، ششم توش، هفتم ناد (که در علوم نجوم و هیأت است)، هشتم اشتاد، نهم جید، دهم هجا، یازدهم ونکهویش، دوازدهم وزدامنکهو، سیزدهم سیتنا، چهاردهم نام، پانزدهم انکهیش، شانزدهم مزدا، هفدهم خشرمچا، هجدهم اهرا، نوزدهم آیم، بیستم درکوبیو، بیست ویکم واستارم اکنون چهارده نسک از این جمله تمام است و در میان مجوس یافت شود و هفت نسک ناتمام بوده که در جنگها و فتنه های ایران از میان رفته (از انجمن آرا) (از آنندراج)( 1) قسمی باشد از بیست ویک قسم کتاب زند که زردشت آن را منقسم کرده است و هر نسکی را یعنی هر قسمی را نامی نهاده (برهان قاطع) محمد معین آرد: به این معنی لغهً به فتح اول است، در اوستا نَسْکَ( 2) به معنی کتاب و سفینه آمده و هر جا که این لغت به کار رفته از آن اجزای کتاب مقدس اراده گردیده است (از خرده اوستا ص 26 )، اما در یسنا (های 19 بند 22 ) نسکه به معنی خود اوستا و دورهء کامل آن ( 21 نسک) استعمال شده من باب اطلاق جزء به کل (یسنا ج 1 ص 166 ) در پهلوی نَسْک( 3)(متن، کتاب) آمده (تاوادیا ص 163 ) دینکرت در فصل های هشتم و نهم نویسد: اوستا دارای 21 نسک می باشد و در آن نام هر یک از این 21 بخش جداگانه آمده و خلاصهء مندرجات آنها تشریح شده است (از حاشیهء برهان قاطع چ معین)( 4) : چه مایه زاهد و پرهیزگار صومعگی که نسک خوان شد بر عشقش و ایارده گوی و نیز رجوع به مزدیسنا و تأثیر آن - (naska (3) - nask (4 - ( خسروانی ( 1) - و نیز رجوع به آنندراج یا انجمن آرا شود ( 2 در ادبیات پارسی ص 125 شود.