نسطور

[نَ / نُ / نِ]( 1) (اِخ) نسطوریوس( 2)(نسطور)( 3) اسقف قسطنطنیه، متولد در جرمانیسی( 4) (سوریه) در حدود 380 م و متوفی در لیبی در حدود 440 م وی شاگرد تئودور از مردم مپسوس( 5) بود وی نخست به دیر سن اپرپر( 6) نزدیک انطاکیه رفت تئودوز( 7)دوم او را به اسقفی قسطنطنیه منصوب کرد (سال 428 م) وی به ضد پیروان آریوس اقدام کرد، اما به زودی معتقد شد که در عیسی مسیح دو شخص و دو طبیعت وجود داشت امپراطور که در ابتدا موافق او بود، پس از محکومیت عقاید او، از قبول انزوا گزیند، ولی بعدها وی را به واحه ای در صحرای لیبی تبعید « سن اپرپر » بدعت وی دست کشید و بدو اجازه داد که در صومعهء کرد (سال 435 م) (از حاشیهء برهان قاطع چ معین) اسقف قسطنطنیه بود و به حکم مجامع روحانی آنجا بدعت گذار شناخته و تبعید شد و در حدود 440 م در مصر درگذشت (تاریخ تصوف در اسلام غنی ص 86 ) از عهد سلطنت فیروز به بعد بر اثر آنکه زعمای مدرسهء ایرانیان که در رها دایر بود عقاید نسطوریوس را پذیرفته و در نتیجهء اخراج از رها و قلمرو حکومت رومیان به نصیبین پناهنده شدند، این مذهب در ایران قوت یافت و حتی گاه از طرف شاهنشاهان ساسانی علی رغم رومیان تقویت شد و کلیساهای نسطوریان در بسیاری از نقاط ایران و برخی از بلاد ماوراءالنهر دایر گردید و بازماندگان این عیسویان در عهد اسلامی تا حدود قرن پنجم در بسیاری از بلاد ایران به وفور به سر می بردند (تاریخ ادبیات صفا ج 1 ص 6) : مرا اسقف محقق تر شناسد ز یعقوب و ز نسطور و ز ملکاخاقانی ( 1) - در برهان قاطع و آنندراج و نظام به فتح اول (بر وزن فغفور) آمده است و در ناظم الاطباء Nestorius (3) - Nestor (4) - Germanicie (5) - Mopsus (Mopsueste) (6) - Saint- - ( به ضم اول ( 2 Euprepre (7) - Theodose.