نحل

[نَ] (ع اِ) زنبور انگبین (منتهی الارب) (آنندراج) مگس انگبین (غیاث اللغات) (فرهنگ نظام) مگس عسل (از اقرب الموارد) منج انگبین (ترجمان علامهء جرجانی) (بحرالجواهر) کَوَز انگبین (مهذب الاسما) کبت انگبین نَحَل( 1) (ناظم الاطباء) زنبور عسل (تحفهء حکیم مؤمن) کلیزالعسل (بحر الجواهر) منج منجان گبت ثواب زنبور شهد عساله (یادداشت مؤلف) واحد آن نحله است (زمخشری) (مهذب الاسما) (منتهی الارب) بر مذکر و مؤنث هر دو اطلاق شود (از منتهی الارب) (از بحرالجواهر) و نیز رجوع به زنبور عسل شود : آن گل که به گردش در نحلند فراوان نحلش ملکانند به گرد اندر و احرار منوچهری بلبلکان با نشاط قمریکان با خروش در دهن لاله مشک در دهن نحل نوش منوچهری نزدیک عاقلان عسل النحلم وَاندر گلوی جاهل غسلینمناصرخسرو وگرچه نحل وقتی نوش بارد، نیش هم دارد تو آن منگر که اوحی ربک آمد وحی در شانش خاقانی فاخته گفت از نخست وصف شکوفه که نحل سازد از آن برگ تلخ مایهء شیرین لعاب خاقانی از درونخانه کنم قوت چو نحل چون جهان راست زمستان چه کنم؟ خاقانی آدمی غافل اگر کور نیست کمتر از آن نحل و از آن مور نیست نظامی زآنکه مؤمن خورد بگزیده نبات تا چو نحلی گشت ریق او حیاتمولوی عسل دادت از نحل و من از هوا رطب دادت از نخل و نخل از نواسعدی شربت نوش آفریند از مگس نحل نخل تناور کند ز دانهء خرماسعدی چشمه از سنگ برون آرد و باران از میغ انگبین از مگس نحل و دُر از دریابار سعدی || عطا عطای بی عوض (از منتهی الارب) (آنندراج) (ناظم الاطباء) رجوع به نُحل شود || عطیه بخشیده (منتهی الارب) (آنندراج) چیز عطاشده (از اقرب الموارد) (از المنجد (||) ص) لاغر (منتهی الارب) (آنندراج) مرد لاغر (ناظم الاطباء) ناحل (المنجد ||) ماه نو، بدان جهت که باریک باشد (|| مص) سخن بستن بر کسی که او نگفته باشد (منتهی الارب) (آنندراج) سخنی را به کسی که او نگفته است، نسبت دادن (از اقرب الموارد) سخن کسی بر دیگری بستن (زوزنی) (از تاج المصادر بیهقی ||) دشنام دادن (از منتهی الارب) (از ناظم الاطباء) (آنندراج) سب کردن (از اقرب الموارد) 16 ]، و قُرِءَ بفتح الحاء [ نَ حَ ]، قال / (المنجد) ( 1) - قال الله تعالی: و اوحی ربک الی النحل ان اتخذی من الجبال بیوتاً [ قرآن 68 الزجاج سمیت نح لان الله نحل الناس العسل الذی نخرجه (از منتهی الارب).