نجم الدین رازی

[نَ مُدْ دی نِ] (اِخ)(شیخ) عبدالله بن محمد، مکنی به ابوبکر و معروف به شیخ نجم الدین دایه و شیخ نجم الدین رازی از عرفای بزرگ قرن هفتم هجری و از شاگردان شیخ نجم الدین کبری است وی به سال 617 ه ق پس از واقعهء قتل استادش نجم الدین کبری به هنگام حملهء تاتار به خراسان از خوارزم فرار کرد و به همدان آمد و چون لشکریان مغول رو به سوی همدان نهادند، به مسکن در دیاری سازد که در او اهل سنت و » ناچار در سال 618 شیخ به ترک همدان گفته رخت عزیمت به اردبیل کشید تا اما امامت وی در اردبیل نیز دیری نپائید و در همان سال روانهء بلاد روم ،« جماعت باشند و از آفت بدعت و تعصب هوی پاک بود شد و در قیساریهء روم به خدمت سلطان علاءالدوله کیقباد سلجوقی رسید و از آن پس در حمایت وی قرار و آرام یافت، و به پاس انعام سلطان به سال 620 در شهر سیواس کتاب مرصادالعباد را در مباحث عرفانی سیر و سلوک و مبدأ و معاد به فارسی به نام علاءالدوله تصنیف کرد شیخ بقیت عمر را به فراغت و امنیت در بلاد روم و در مصاحبت عارفانی چون صدرالدین قونیوی و جلال الدین مولوی گذرانید و سرانجام به سال 645 ه ق وفات یافت (از تاریخ مغول تألیف عباس اقبال ص 49 ) این رباعی را مؤلف مجالس النفایس به نام او ثبت کرده است: عشقت که دوای جان هر دل ریش است زَاندازهء هر هوس پرستی بیش است چیزی است که از ازل مرا در دل بود کاری است که تا ابد مرا در پیش است و نیز رجوع به مجالس العشاق ص 110 و روضات الجنات ص 248 و مجالس النفایس ص 320 و ریاض السیاحه 275 و سبک شناسی ج 3 ص 20 و ریاض العارفین ص 148 و صبح گلشن 507 و ریحانه الادب ج 4 ص 167 و هفت اقلیم (ذیل اقلیم چهارم) شود.