نبید

[نَ] (اِ) در عربی شراب خرما را گویند (برهان قاطع) مل (فرهنگ اسدی نخجوانی) نبیذ پارسی باستان: نی پی ته( 1) (حاشیهء معین بر برهان قاطع) رجوع به نبیذ شود : می آزاده پدید آرد از بداصل فراوان هنر است اندر این نبیدرودکی یکی جای خوبش فرودآورید پس آنگاه خوردند هر دو نبیددقیقی جعفر اول ناخوش بود و همی ترسید و به کراهیت مجلس شراب ساخت و او را مغنئی بود نابینا او را ابوزکار گفتندی، چون نبیدی چند بخوردند (ترجمهء طبری بلعمی) و [ به صقلاب ] انگور نیست ولیکن انگبین سخت بسیار است، نبید و آنچ بدو ماند از انگبین کنند و خنب نبیدشان از چوب است و مرد بود که هر سالی از آن صد خنب نبید کند (حدودالعالم) و از ری کرباس و برد و پنبه و عصاره و روغن و نبید خیزد (حدود العالم) سپهدار چون کار از آنگونه دید بی آتش بجوشید همچون نبیدفردوسی نباشد بهار از زمستان پدید نیارند هنگام رامش نبیدفردوسی هم آنگه بیاورد جامی نبید که شد رنگ آتش از او ناپدیدفردوسی خوی گرفته لالهء سیرابش از تَفّ نبید خیره گشته نرگس موژانش از خواب و خمار فرخی نبید تلخ چه انگوری و چه میویزی سپید سیم چه با سکه و چه بی سکه منوچهری وگر ایدون به بن انجامدمان نقل و نبید چارهء هر دو بسازیم که ما چاره گریم منوچهری نبید خور که به نوروز هرکه می نخورد نه از گروه کرام است و نه ز عداد اناس منوچهری رخی کز سرخیش گفتی نبید است بدانسان شد که گفتی شنبلید است فخرالدین اسعد شراب کدو بسیار دادندش [ بونصر مشکان را ] با نبید (تاریخ بیهقی) گهر چهره شد آینه شد نبید که آید در او خوب و زشتی پدیداسدی آن خوشه بین چنانکه یکی خیک پرنبید سربسته و نبرده بدو دست هیچکسبهرامی نوروز و گل و نبید چون زنگ ما شاد و به سبزه کرده آهنگعماره خوشا نبید غارجی با دوستان یکدله گیتی به آرام اندرون مجلس به بانگ و ولوله شاکر بخاری جان تو هرگز نیابد لذت دین نبی تا دلت پرلهو و مغزت پرخمار است از نبید ناصرخسرو چه خطر دارد این پلید نبید عند کاس مزاجها کافورناصرخسرو از نبید جهل چون مستان مدهوشند خلق گر تو هشیاری مکن کاری که این مستان کنند ناصرخسرو تا نَدْهیَم نبیدی چون دیدهء خروس باشد به رنگ روزم چون سینهء غراب مسعودسعد خام طبع است آنکه میگوید به چنگ و کف مگیر زلفکان خم خم و جام نبید خام راسوزنی چو آشوب نبیدش در سر افتاد تقاضای مرادش در بر افتادنظامی نبید خوشگوار و عشرت خوش نهاده منقل زرین پرآتشنظامی بت شیرین نبید تلخ در دست از آن تلخی و شیرینی جهان مستنظامی گر مست این حدیثی ایمان تو راست لایق زیرا که کافر اینجا مست نبید آمدعطار نفس تو تا مست نقل است و نبید دان که روحت خوشهء غیبی نچیدمولوی در همه خمخانه ها او می ندید گشته بُد پر از عسل خمّ نبیدمولوی بنال مطرب مجلس بگوی گفتهء سعدی شراب انس بیاور که من نه مرد نبیدم سعدی بخورم گر ز دست توست نبید نکنم گر خلاف توست نمازسعدی شنیدم که مستی ز تاب نبید به مقصورهء مسجدی دردویدسعدی ای صنم امشب ما را به دو سه جام نبید انده روزه بشوی از دل و زنگار ملال nipita - ( شیبانی نه بند را کلیدی نه جام را نبیدی نه دوست را ندیمی نه درد را دوائیشیبانی ( 1.