نبی السارقین

[نَ بی یُسْ سا رِ] (اِخ)محمدحسن (شیخ ) سیرجانی، ملقب به صفاعلی و متخلص به قارانی و مشهور به نبی السارقین و پیغمبر دزدان عارف نویسنده و شاعر قرن سیزدهم هجری است در طریقت تصوف از مریدان رحمت علیشاه بود و لقب صفاعلی را از وی داشت، در ابتدای عمر در دهات سیرجان به شغل چاخوئی و تنقیهء قنوات مشغول بود، سپس به سائقهء ذوق فطری به عالم درویشی و شاعری روی آورد و چون در آن زمان عشایر فارس، ولایات اطراف را مورد هجوم و غارت قرار میدادند و با بستن گذرگاه کاروانیان و شبیخون زدن به دهات و شهرها اموال مردم را به یغما می بردند، و از طرف دیگر حکام فارس و کرمان به بهانهء تعقیب کردن و گوشمال دادن دزدان، روستائیان بی گناه را اسیر و مأخوذ و معذب می داشتند، این مرد صاحبدل وارسته با انتخاب عنوان با نامه ها و قطعات طیبت آمیز دلنشینی که به حکام میفرستاد بیگناهانی را که به تهمت دزدی به « پیغمبر دزدان » و « نبی السارقین » زندان افتاده بودند - به بهانهء اینک من پیغمبر دزدانم و امتم را بدون جلب موافقت من نباید شکنجه داد! - از زجر و قتل نجات میداد، همچنین سران غارتگر ایلات فارس را با اشعار لطیف خود از حمله و هجوم به سیرجان و علی الخصوص زیدآباد( 1)- که آن را مدینه السارقین نامیده بود - منصرف میکرد وی با فرهادمیرزا معتمدالدوله حکمران فارس و همچنین سلطان مرادمیرزا حسام السلطنه دوستی و مکاتبه داشت و مورد احترام این دو شاهزادهء ادب دوست بود وفات شیخ محمدحسن نبی السارقین را مؤلف طرائق الحقایق در حدود 1290 ه ق ثبت کرده است( 2) از اشعار اوست: بیا تا توانی مرو در بهشت که آنجاست مأوای هر کور و که تازند در پای طوبی کمیت بجز گادن گلعذاران حور ندارند کاری دگر در قصور به « بلیت » زشت همه پیر و مسلول و بله و دوزخ بیا پادشاهی کنیم به رای تو هر کار خواهی کنیم نه دزد است آنکس که در روزگار ببندد ره کاروان در گدار یکی دزدیش بر سر منبر است که این گفتِ من گفتِ پیغمبر است یکی دزدیش هست اندر نماز ز تحت الحنک ها و ریش دراز یکی یکی دزدیش هست در مدرسه ز تاریخ و جغرافی و هندسه یکی دزدی اندر « علیهم و لا الضالین » دزدیش در صف اولین ز مد تجارت کند در ارسال و مرسول غارت کند خلاصه جهانی همه رهزنند زن و مرد از امتان منند برای اطلاع از زندگی نبی السارقین رجوع به طرائق الحقایق و نیز رجوع به کتاب پیغمبر دزدان فراهم آوردهء باستانی پاریزی شود ( 1) - از بخش های شهرستان سیرجان که روزگاری آباد و بارونق بوده و اکنون بایر است و خراب ( 2) - اما به دلالت مکاتیبی که از وی در دست است پیغمبر دزدان سالهای آخر قرن سیزدهم هجری را نیز دریافته است.