نبی

[نَ بی ی / نَ] (از ع، ص، اِ) پیغمبر رسول (برهان قاطع) آگاه کننده از خدا (السامی) (دهار) پیغمبر (منتهی الارب) (دهار) نذیر (منتهی الارب) آنکه از خدای خبر دهد (ترجمان علامهء جرجانی) نبی، عام است خواه صاحب کتاب باشد یا نباشد، و است که « نبأ » رسول خاص است، آنکه صاحب کتاب باشد (غیاث اللغات از شرح نصاب) فعیل است بمعنی فاعل اگر مشتق از که معنی علو و ارتفاع باشد، چون مرتبهء نبی از دیگر « نبو » بمعنی خبر دادن باشد پس نبی بمعنی خبردهنده بود، یا مشتق از مخلوقات ارفع و اعلی است نبی گفتند (غیاث اللغات) (آنندراج) النبی، من اوحی الیه بملک او الهم فی قلبه او نبه بالرؤیا الصالحه فالرسول افضل بالوحی الخاص الذی فوق وحی النبوه لانّ الرسول هو من اوحی الیه جبرائیل خاصه بتنزیل الکتاب من الله (تعریفات) ج، انبیاء، نبیون، انباء، نباء : به حق محمد که نبی برگزیده است (تاریخ بیهقی ص 316 ) شفیع مطاع نبی کریم نسیم جسیم بسیم وسیمسعدی || بلندقدر (دهار) بلندشده بزرگی داده شده بر جمیع خلق (یادداشت مؤلف ||) زمین بلند (ناظم الاطباء) آنچه مرتفع باشد از زمین زمین مرتفع (از اقرب الموارد) (از معجم متن اللغه ||) راه واضح (از معجم متن اللغه ||) راه طریق (ناظم الاطباء) رجوع به نبی ء شود.