نبهره

[نَ بَ رَ / رِ] (ص)( 1) سیم قلب را گویند خصوصاً (برهان قاطع) پول بد و قلب و ناسره (ناظم الاطباء) قلب ناسره (انجمن آرا) (جهانگیری) زر قلب که لفظ دیگرش ناسره است (فرهنگ نظام) زیف قلب ناسره بهرج مغشوش ماخ باردار : چنان به خدمت او از عوار پاک شوند بدان مثال که سیم نبهره اندر گازفرخی شناسنده گر نیست شوریده مغز نبهره شناسد ز دینار نغزنظامی که دارد در همه آفاق زَهره که عرضه دارد این سیم نبهرهعطار یکسر نبهره بوده به معیار مردمی از دوستیّ هرکه عیاری گرفته ایم کمال اسماعیل نصیب او هم سیم نبهره می افتد ز ابر اگر همه باران سیم می بارد هندوشاه نخجوانی || قلب و ناسره عموماً (برهان قاطع) (از آنندراج) هر چیز قلب و ناسره نارایج (ناظم الاطباء) ناخالص ردی مغشوش : گر خاطر تو تیره و طبعت نبهره است هم آب توست روشن و هم سیم تو سره کمال اسماعیل (از انجمن آرا ||) فاسد (فرهنگ خطی ||) باطل دروغ (یادداشت مؤلف ||) دون فرومایه (برهان قاطع) (آنندراج) (انجمن آرا) (جهانگیری) هر چیز دون و فرومایه و پست (ناظم الاطباء) پست فرومایه (فرهنگ نظام) : شگفتا پر فریبا روزگارا که چون دارد زبون خویش ما را به ما بازی نماید این نبهره چنان چون مرد بازیگر به مهره (ویس و رامین) غلام نیست به فرمان خواجه رام چنانک من این نبهره تن خویش را به فرمانم سوزنی مباد دین هدی را چنان نفایه امام نه نیز صدر جهان را چنان نبهره ندیم سوزنی کنون نگر که از این عالم نبهره فریب به سان طالع خود واپس است رفتارم خاقانی (از انجمن آرا) فرزند عاق ریش پدر گیرد ابتدا فحل نبهره دست به مادر برد نخست خاقانی گشته ست باژگونه همه کارهای خلق زین عالم نبهره و گردون بی وفا عبدالواسع جبلی || بی ارزش بی بها (فرهنگ خطی) : چه فضل میر ابوالفضل بر دگر ملکان چه فضل گوهر و یاقوت بر نبهره شبه رودکی || پوشیده پنهان (برهان قاطع) (جهانگیری) (نظام) (ناظم الاطباء) پوشیده (انجمن آرا) (آنندراج) مستور مخفی نهانی غیرمعتاد :فرودِ سرای خلوتها میکرد و مطربان میداشت مرد و زن که ایشان را از راههای نبهره نزدیک وی بردندی (تاریخ بیهقی ص 116 ) درودگر بیگاهی از راه نبهره درآمد، معشوق و قوم را دید ساعتی توقف کرد تا به خوابگاه رفتند (کلیله و دمنه) عبیداللهبن عبدالله فوجی از لشکر را بر راه نبهره نامزد تاختن جیرفت فرمود (سمط العلی ص 14 ||) نابهره (از برهان قاطع) (جهانگیری) بزرگ (برهان قاطع) (جهانگیری) (آنندراج) (انجمن آرا) (ناظم الاطباء) عظیم (برهان قاطع ||) گدا محتاج فقیر نابهره (ناظم الاطباء (||) ق) ناگهان بی خبر (انجمن آرا) و « نبهرج » (آنندراج) : از آنجا پیرو جاسوس شه شد نبهره بر سر چندین سپه شد نزاری قهستانی (از انجمن آرا) ( 1) - معرب آن بیرونی در الجماهر گوید: در حدیث حجاج آمده که وی به بعض عمال خویش نوشت: ان ابعث الینا بالجشیر « بهرج » مخفف آن اللؤلؤانی الجراب نبهرج به، و بهرج نزد کسانی که آن را از فارسی تعریب کرده اند ردی ء (پست) است و لفظ در اصل منقول از به بائی که در تعریب فاء « بهله » و همچنین در فارسی ،« نبهله » به باء) گویند و ردی ء (پست) را ) « بهله » هندی است و جید (نیکو) را شاید از: ن « گردد، گویند، چنانکه بهترین زبانهای آنان - پهلوی - منسوب به جودت است و درهم های پست را نبهره گویند پهلوی بمعنی پول، رشوه، پول رایج (؟) = نپهرگ = نبهرج (معرب) (از یادداشت معین بر parak، parag = (نفی، سلب) + بهره برهان قاطع).