نبط

[نَ بَ] (اِخ) گروهی از مردم که در بطائح میان عراقین نازل شدند (منتهی الارب) نَبَطی و نباطی [ نَ / نِ / نُ ] و نَباطٍ، منسوب به وی، مثل یمنی و یمانی و یمان (منتهی الارب) گروهی اند در سواد عراق (السامی) (مهذب الاسماء) قومی که در بطائح میان عراق عرب و عراق عجم، یا به سواد عراق ساکن بوده اند، و اینان مردمی غیرعرب بوده اند که عربیت گزیده اند و در برآوردن آب ماهر و به کثرت فلاحت مشهور بوده اند( 1) (یادداشت مؤلف) در این که نبطی ها چه قومی بوده و از کجا آمده اند اختلاف است، بعضی میگویند مسکن اولی آنها در داخل عربستان بوده بعد به بین النهرین هجرت کرده اند و آشوریها یا مادی ها آنها را به « کوسن دروپرسوال » ، بادیه رانده اند، بعضی دیگر معتقدند که مسکن اصلی آنها در بین النهرین بوده و از آنجا به اطراف رفته اند معتقد است که نبطی های تپره را بخت النصر از بین النهرین که موطن اصلی آنها بود در ضمن لشکرکشی با خود آورده و در اینجا سکنی داده است، به هرحال احتمال قوی آن است که اینان نیز مثل اعراب بائده از طوایف آرامی بوده اند که در شمال عربستان میان سواحل فرات و خلیج فارس و مدیترانه و دریای سرخ زندگانی میکرده اند (از تاریخ اسلام تألیف فیاض ص 16 ) پیرنیا اعراب نبطی در کویرهائی زندگی می کنند و اسم وطن خود را به محل هائی میدهند که در آنجاها نه » : آرد( 2): به روایت دیودور خانه ای دیده می شود، نه رودی، و نه چشمه ای، که آب فراوانی به قشون دشمن بدهد موافق قانونی هر عرب نبطی باید از بنا کردن خانه و بذرافشانی و کاشتن درختهای مثمر و خوردن شراب امتناع ورزد و هر کس برخلاف این قانون رفتار کند، مستحق اعدام است، نبطی ها این قانون را مجری میدارند و معتقدند که هر کس این احتیاجات را برای خود ایجاد کند بندهء اشخاصی می شود که این حوائج او را برآورند شغل آنها تربیت شتر و گوسفند است و در کویرها زندگی می کنند انباط به استقلال خودشان بسیار علاقه مندند و هرگاه دشمنی به ولایت آنها نزدیک شود به کویرها فرار می کنند چنانکه به قلعه ای پناه برند این کویرها فاقد همه چیز است و کسی غیر از خود انباط به اینجاها دسترس ندارد در این کویرها انباط آب انبارهائی ساخته درش را گرفته اند، چنانکه بجز خودشان کسی از این آب انبارها اطلاعی ندارد و خودشان هم در مواقع لزوم موافق علاماتی می توانند این محل ها را (3)« یافته، خود و حشمشان را سیراب کنند غذای این اعراب گوشت است و شیر و چیزی که بطور طبیعی زمین به عمل می آورد 3) - دسته ای از ) ج، انباط، نبیط ( 1) - سموا نبطاً لاستنباطهم ما یخرج من الارضین (المنجد) ( 2) - از ایران باستان ص 2039 اقوام سامی و شعبه ای از اعراب اسماعیلی بودند، پایتخت آنها به زبان یونانی پترا در شانزده فرسنگی شمال خلیج عقبه و اسم اصلی آن سلع [ وادی موسی فعلی ] از سه قرن پیش از میلاد پایتخت نبطی ها بود و در سال 105 م به دست رومی ها افتاد و سلطنت آنها منقرض گردید قدیمی ترین خط نبطی که به دست آمده در شبه جزیرهء سینا در جنوب شرقی فلسطین مربوط به سدهء اول میلادی است خط نبطی دارای 22 حرف و به حساب جُمَّل بوده است یعنی ردیف آن همان ابجد، هوز، حطی، کلمن، سعفص، قرشت بوده است اعراب شش حرف بنام روادف بر آخر این حروف اضافه کردند که ثخذ و ضظغ باشد (از تمدن هخامنشی تألیف علی سامی ( ص 111.