ناردان

(اِ مرکب) دانهء انار ترش (برهان قاطع) از: نار (انار) + دان (دانه) (حاشیهء دکتر معین بر برهان قاطع) دانهء انار (آنندراج) (ناظم الاطباء) (انجمن آرا) حب الرمان (مهذب الاسماء) اناردان اناردانه ناردانه ناردانک : رخانش چو گلنار و لب ناردان ز سیمین برش رسته دو ناروانفردوسی همان ارزن و پسته و ناردان بیارد یکی موبد کاردانفردوسی صد و شصت یاقوت چون ناردان پسندیدهء مردم کاردانفردوسی بخندید و تابنده شد سی ستاره از آن خنده در نیمهء ناردانیفرخی صد خروار برنج و صد خروار خرما و صد خروار عسل و ناردان و چندین هزار مرغ مسمن و بر اشتران بار کرد (اسکندرنامهء خطی) گرچه دارد ناردانه رنگ لعل نابسود نیست لعل نابسوده در بها چون ناردان ازرقی یا فاخته که لب بلب بچه آورد از حلق ناردان مصفا برافکندخاقانی همه شب سرخ روی چون شفقم کز سرشک آب ناردان برخاستخاقانی گو درد دل قوی شو و گو تاب تب فزای زین گلشکر مجوی و از آن ناردان مخواه خاقانی چون آب ناردان بود اندر قدح اگر آمیخته به مشک بود آب ناردان جوهری زرگر هستش دلی شکافته چون نار در عنا روئی چو مغز نار و سرشکی چو ناردان وطواط شگفت نیست دلم چون انار اگر بکفید که قطره قطرهء اشکم به ناردان ماندسعدی یا خود از گرد سماق و ناردان سر تا قدم جمله در لعل تر و یاقوت احمر گیرمش بسحاق || دانه های خشک کردهء نارهای جنگلی که در آش کنند رجوع به ناردانگ شود || آتشدان مجمر منقل (ناظم الاطباء) منقل آتش و آتشدان را نیز گویند (برهان قاطع) مرکب است از عربی و فارسی یعنی آتشدان (آنندراج) (انجمن آرا) : دانهء نارش با من چو درآمد به سخن ناردان کرد دلم را ز غم آن دانهء نار ازرقی (از آنندراج ||) لب سرخ خوبان چنانکه به یاقوت تشبیه کنند به دانهء نار نیز نسبت دهند، چنانکه گفته اند : رخانش چو گلنار و لب ناردان ز سیمین برش رسته دو ناروان حکیم ازرقی گفته : نارون کردار قد است آن بلب چون ناردان ناردان بارد سرشکم در فراق نارون (آنندراج) (انجمن آرای ناصری ||) کنایه از اشک گلگون است سرشک خونین : از این گلشن که خندان گشت چون نار که چشم از غم نگشتش ناردان باروحشی رجوع به ناردان افشاندن شود || آب انار || رب انار (ناظم الاطباء).