ناپاک

(ص مرکب) آلوده پلید ملوث چرکین (ناظم الاطباء) پلید قذر پلشت شوخگن چرکین آن که یا آنچه پاک نیست دنس آلوده مقابل پاک به معنی تمیز : با دل پاک مرا جامهء ناپاک رواست بد مر آن را که دل و جامه پلید است و پلشت کسائی تو پاک باش و مدار ای برادر از کس باک زنند جامهء ناپاک گازران بر سنگسعدی دل که پاکیزه بود جامهء ناپاک چه باک سر که بی مغز بود نغزی دستار چه سود سعدی || بداخلاق بدکار نادرست (ناظم الاطباء) ریمن خبیث بدجنس بدسریرت بدذات نابکار زشت سریرت بدگوهر آب زیرکاه شریر موذی ظالم بی رحم مردم آزار : مر آن پیر ناپاک را دور کن بر آئین ما بر یکی سور کندقیقی [ بلوچان ] دزدپیشه و شبان و ناپاک و خونخواره [ اند ] (حدود العالم) شنیدند گردان آهرمنی که سالار ناپاک کرد آن منیفردوسی سر مایهء آن ز ضحاک بود مر آن اژدهادوش ناپاک بودفردوسی به بند اندر است آنکه ناپاک بود جهان را ز کردار او باک بودفردوسی زن و اژدها هر دو در خاک به جهان پاک از این هر دو ناپاک بهفردوسی مر او را گفت مردان جهان پاک نه یکسر بی وفا باشند و ناپاک (ویس و رامین) به طمع بزرگی نگه داردم به ضحاک ناپاک بسپاردماسدی بود بیش اندوه مرد از دو تن ز فرزند نادان و ناپاک زناسدی همه ساله بدخواه ضحاک بود که ضحاک خونریز و ناپاک بوداسدی بنای خدمت و مناصحت ناپاک بر قاعدهء بیم و امید باشد (کلیله و دمنه) کو دشمن شوخ چشم ناپاک تا عیب مرا بمن نماید سعدی دیگر از حربهء خونخوار اجل نندیشم که نه از غمزهء خونریز تو ناپاکتر است سعدی آن ناپاک که به قتل من چنگال تیز کرده بود از هراس ایشان مرا بر آن حال فروگذاشته و گریخته (ترجمهء تاریخ یمینی ||) حرام مقابل پاک به معنی طیب و حلال : گر برسد دست جهان را بخور ز آن مکن اندیشه که ناپاک شدخاقانی اتراک ناباک که نه پاک دانند و نه ناپاک کاس حرب را کاسهء چرب دانند (جهانگشای جوینی ج 1 ص 76 ) - لقمهء ناپاک؛ لقمهء حرام || نجس رجس مقابل پاک به معنی طاهر مجازاً به معنی کافر و منافق : گر به خوی مصطفی پیوست خواهی جانت را پس بباید دل ز ناپاکان و بی باکان برید ناصرخسرو علما بر مراد ظالمان و فاسقان سخن گویند و حرام خوار و بی پرهیز شوند و بیشتر خلق ناپاک شوند (قصص الانبیاء)تو پاک آمدی بر حذر باش و پاک که زشت است ناپاک رفتن به خاکسعدی || ناصاف (ناظم الاطباء) کثیف غیر شفاف : چنبرهء دید جهان ادراک تست پردهء پاکان حس ناپاک تستمولوی || گربز محتال غدار حیله گر مکار سخت گربز سخت غدار عظیم چاره گر (یادداشت مؤلف) : یکی دیو جنگیش گویند هست گه رزم ناپاک و با زور دستفردوسی از ایشان سواری که ناپاک بود دلاور بد و تند و بی باک بودفردوسی جهانجوی را نام ضحاک بود دلیر و سبکسار و ناپاک بودفردوسی خداوند دز تند و ناپاک بود به ده کهبد و خویش ضحاک بوداسدی نیست قلاشی چو اوی و نیست ناپاکی چو من عاشق ناپاک باید دلبر قلاش را عبدالواسع جبلی سر زلف تو چون هندوی ناپاک به روز پاک رختم را برد پاک نظامی (خسرو و شیرین ص 149 ) که لعنت بر این نسل ناپاک باد که نامند و ناموس و زرقند و بادسعدی || جنب که در حال جنابت است که طاهر و طیب نیست || حائض دشتان که در طهر نیست که در قاعده است که بی نماز است :بعد از روزگار و بسودن مشرکان و زنان ناپاک [ حجرالاسود ] سیاه گشت (مجمل التواریخ ||) بد زشت سخت ناپسند : بگفت آن سخنهای ناپاک تلخ که آمد سپهبد سیاوش به بلخفردوسی کان شیفته خاطر هوسناک دارد منشی عظیم ناپاکنظامی || فلز غیرخالص باردار مغشوش مقابل پاک به معنی ساده و بی آمیزش و صافی و خالص و بی غل و غش زر ناپاک || شهوتی زناکار (ناظم الاطباء) - دیدهء ناپاک؛ چشم ناپاک دیدهء هوسناک چشمی که به ریبت و هوس و شهوت در دیگران نگاه کند چشم آلوده نظر : ظلم باشد اختلاط او به هر نااهل، ظلم حیف باشد بر چنان رو دیدهء ناپاک حیف وحشی.