سرخ

[سُ] (ص) رنگی معروف (آنندراج) شنجرف زنجفر (زمخشری) احمر (ترجمان القرآن ترتیب عادل بن علی) انواع آن: آتشی ارغوانی بلوطی پشت گلی جگرکی حنایی خرمایی دارچینی زرشکی شاه توتی صورتی عنابی قرمز گل سرخی گل کاغاله گلی لاکی لعل میگون یاقوتی (یادداشت مؤلف) : چون گل سرخ از میان پیلغوش یا چو زرین گوشوار از خوب گوش رودکی شگفت نیست اگر کیغ چشم من سرخ است بلی چو سرخ بود اشک سرخ باشد کیغ بوشعیب و از ناحیت تغزغز مشک بسیار خیزد و روباه سیاه و سرخ و ملمع زر سرخ (حدود العالم) دین من خسروی است همچو میم گوهر سرخ چون دهم به جمستخسروی همه جامه ها سرخ و زرد و بنفش شهنشاه با کاویانی درفشفردوسی جهاندار بستد ز کودک نبید بلور از می سرخ بد ناپدیدفردوسی تا سرخ بود چون رخ معشوقان نارنج تا زرد بود چون رخ مهجوران آبیفرخی چو آید زو برون حمدان بدان ماند سر سرخش که از بینی سقلابی برون آید همی خله عسجدی تا آفتاب سرخ چو زرین سپر بود تا خاک زیر باشد و ( گردون زبر بود منوچهری زیرا که سرخ روی برون آمد هرکو به پیش حاکم تنها شد ناصرخسرو (دیوان چ دانشگاه ص 340 شیرین و سرخ گشت چنان خرما چون برگرفت سختی گرما راناصرخسرو شلوار سرخ والا منمای ای نگارین یا دامنی برافکن یا چادری فروهل نظام قاری (|| اِ) نوعی از مرغان که پرهای سرخ و نقطه های سپید و سیاه بر پرها دارند و بغایت خوش آواز و جنگ شان در غرائب تماشای نظارگیان این دیار است و تحقیق آن است که سرخ هرچند لفظ فارسی است لیکن اطلاق بر جانور مذکور از تصرفات فارسی دانان هند است و در اصل هندی آن را می مینا و تنها مینا مادهء آن را خوانند و در هندی متعارف لال گویند و این ترجمهء سرخ است (آنندراج) (بهار عجم).