دهلی

معنی دهلی
[دِ] (اِخ) شهری در هندوستان که قبل از غلبهء انگلیس بر این مملکت پایتخت بوده و مسجد جامع آن از نوادر روزگار است و این شهر که در روی رود جمنا بنا شده در سال 1274 ه ق به تصرف سپاه انگلیس درآمد (ناظم الاطباء) نام شهری بزرگ و معروف به هندوستان و پایتخت آن و نسبت بدان دهلوی باشد (یادداشت مؤلف) هر سه شهر دهلی که به یکدیگر اتصال داشت و یکی را سیری و دیگری را جهان پناه و سیم را دهلی کهنه گویند در تاراج و تالان سخت خسارات یافت (حبیب السیر چ خیام ج 3 ص 155 ) نام قدیم دارالخلافه هند و شاه جهان آباد است و لقب دیگر آن دارالملک است (لغت محلی شوشتر) نام دارالخلافهء هند است و آن بزرگترین شهرهای هند بود ولی بعدها ویرانی بدان راه یافت و در آن مسجدی است جامع از نوادر روزگار (منتهی الارب) پیش از این چند جا به نام دهلی بوده و اکنون اندرون قلعهء شهر شاه جهان آباد را دهلی نو و بیرون قلعه را دهلی کهنه گویند (از آنندراج): نام دو شهر مجاور (دهلی کهنه و دهلی نو) واقع در شمال قسمت مرکزی هند بر ساحل غربی رود جمنا به فاصلهء 1190 هزارگزی شمال شرقی بمبئی و 1287 هزارگزی شمال غربی کلکته - دهلی نو یا نیودهلی؛ دارای 276314 تن جمعیت است (سال 1951 م) پایتخت جمهوری هند و در جنوب دهلی کهنه است و بین سالهای 1912 و 1929 م به عنوان کرسی هند بریتانیا (به جای کلکته) ساخته شد و در 1931 رسماً افتتاح گردید این شهر دارای کارخانه های نساجی و صنایع سبک و صنعت چاپ است مقتل گاندی در قسمت جنوبی شهر زیارتگاه است شهر دارای یک استادیوم ورزشی بزرگ و چند مؤسسهء پزشکی و کاخ باشکوهی است که مقر رئیس جمهور هند است و آن سابقاً مقر نائب السلطنهء هند بود (از دایره المعارف فارسی) - دهلی کهنه؛ یا شاه جهان آباد با باروی سنگی بلندی که شاه جهان ساخته احاطه شده است از آثار شاه جهان در این شهر لعل قلعه یا قلعهء سرخ است کاخ سلطنتی با دو تالار زیبا برای بارعام و بارخاص در آن از مرمر ساخته شده است دیگر جامع مسجد شاه جهان آباد است که از ماسه سنگ ساخته شده و دارای دو منار و سه گنبد (از مرمر) است و از بزرگترین و زیباترین مساجد عالم اسلام است در جنوب لعل قلعه بر ساحل جمنا راجگهات واقع است که جسد گاندی در آنجا سوزانده شد در شمال غربی شهر بیرون باروی قدیم دانشگاه دهلی قرار دارد از کارهای دستی مشهور دهلی کهنه ملیله دوزی های زینتی با طلا و نقره، منبت کاری (عاج و چوب)، شالبافی و توربافی است در دشت دهلی چندین شهر طلوع و افول کرده است که از آنها به نام شهرهای هفتگانهء دهلی یا یاد می کنند قدیمترین آبادیی که در این ناحیه دایر شد شهر نیمه افسانه ای ایندرپت( 1) بوده و پس از آن « دهلی های هفتگانه » لالکوت (قلعه سرخ) که قطب الدین ایبک پس از فتوحات مسلمانان مسجدی بزرگ در آن بنا نهاد ( 588 ه ق) و منار معروف به قطب منار را کنار آن ساخت نخستین دهلی اسلامی در کنار لالکوت بوجود آمد و به نام صاحب سابق آن بر قلعهء رای پیتهورا( 2)معروف گردید پس از آن دهلی های دیگر (سیری، تعلق آباد، جهان پناه آباد، فیروزآباد) ساخته شد و در دورهء هجوم تیموریان دهلی چندی از مرکزیت افتاد تا سرانجام شاه جهان بنای پایتخت جدید خود شاه جهان آباد را آغاز کرد که پس از بنای دهلی نو به غلط دهلی کهنه خوانده می شود (حتی تا زمان امیرتیمور این نام به لالکوت و قلعه رای پیتهورا اطلاق می شد) از مشهورترین بناهای دشت دهلی مقبرهء همایون در جنوب شرقی مرکز دهلی و در غرب آن مجموعهء مقابر و ابنیهء معروف به نظام ( الدین است که مشتمل بر مقبرهء نظام الدین اولیا و امیرخسرو دهلوی و برخی دیگر از بزرگان است (از دایره المعارف فارسی) ( 1 Indrapat (2) - Ray pithora -.
اشتراک‌گذاری
قافیه‌یاب برای اندروید

با خرید نسخه اندرویدی قافیه‌یاب از فروشگاه‌های زیر از این پروژه حمایت کنید:

 قافیه‌یاب اندرویدی هم‌صدا

 قافیه‌یاب اندرویدی هم‌صدا

ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید
نرم‌افزار فرهنگ عروضی

فرهنگ عروضی هم‌صدا برای اندروید

فرهنگ لغت جامع عروض و قافیه با قابلیت وزن یابی.

گنجور

گنجور مجموعه‌ای ارزشمند از سروده‌ها و سخن‌رانی‌های شاعران پارسی‌گوی است که به صورت رایگان در اختیار همگان قرار گرفته است. برای مشاهده وب‌سایت گنجور اینجا کلیک کنید.

دریای سخن

نرم‌افزار دریای سخن کتابخانه‌ای بزرگ و ارزشمند از اشعار و سخنان شاعران گرانقدر ادب فارسی است که به حضور دوستداران شعر و ادب تقدیم می‌داریم.